กำลังโหลดข้อมูล

มิวเซียมไทยแลนด์

  1. หน้าแรก
  2.    >   มิวเซียมไทยแลนด์
  3.    >   พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านลาวเวียง

พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านลาวเวียง

02 กรกฎาคม 2562

ชื่นชอบ 411

1,238 ผู้เข้าชม

แกลเลอรี

ข้อมูลพิพิธภัณฑ์

พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านลาวเวียงตั้งอยู่ในเขตำบลบ้านเลือก อำเภอโพธาราม ห่างจากตัวเมืองราชบุรีประมาณ 30กิโลเมตร เริ่มจัดตั้งเป็นพิพิธภัณฑ์เมื่อประมาณ ปี พ.ศ.2539ลาวเวียงเป็นชื่อที่ได้มาจากชื่อกลุ่มคนที่มีเชื้อสายลาว ที่อพยพมาจากเวียงจันทร์ และมาตั้งถิ่นฐานอยู่ในบริเวณอำเภอโพธาราม รวมถึงในเขตตำบลบ้านเลือกแห่งนี้ด้วย ตามประวัติแล้วการอพยพของชาวลาวเวียงนี้เริ่มต้นมาตั้งแต่สมัยกรุงธนบุรี และมีการอพยพต่อมาอีกหลายระลอกในช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ ในยุคแรกๆ ชาวลาวเวียงเข้ามาตั้งถิ่นฐานแถบริมฝั่งแม่น้ำแม่กลอง ก่อนแล้วจึงขยับร่นออกไปเรื่อยๆ ประเด็นการรื้อฟื้นอัตลักษณ์ของชาวลาวเวียงได้รับความสนใจอย่างมากจากกลุ่มชาวบ้าน ดังจะเห็นได้จากการจัดสร้างหอวัฒนธรรมลาวเวียงขึ้นบริเวณวัดโบสถ์อีกแห่งหนึ่ง และการจัดตั้งเป็นสมาคมลาวเวียง (Laovien Association) ที่ไม่ได้เพียงพยายามรื้อฟื้นประเพณี วัฒนธรรมดั้งเดิมของกลุ่มตน แต่ยังพยายามขยายเครือข่ายออกไปนอกประเทศ ทั้งที่เวียงจันทร์ ประเทศลาว ถิ่นฐานดั้งเดิมของบรรพบุรุษ ดังที่มีการเดินทางมาเยี่ยมเยียนชุมชนลาวเวียงของ ฯพณฯ อ้วน พรหมจักร อัครราชทูตแห่งสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ในปี พ.ศ.2553 และกิจกรรมของเยาวชนชาวลาวเวียงในประเทศสหรัฐอเมริกา

 

ประวัติ ห้องจัดแสดง และวัตถุจัดแสดง

 

คุณเสถียร (เจ้าของพิพิธภัณฑ์) กล่าวถึงประวัติของอาคารแห่งว่าเป็นเรือนไม้เก่าแก่ของคุณแม่ (ผู้ล่วงลับ) ตามธรรมเนียมของคนแถบนี้จึงมักจะให้ลูกคนเล็กเป็นผู้อยู่ดูแลพ่อ-แม่ ในยามแก่เฒ่า ดังนั้น ด้วยความที่คุณเสถียรเป็นลูกคนเล็กจึงสร้างบ้านอยู่ในบริเวณเดียวกับบ้านเดิมของแม่ และเมื่อแม่เสียชีวิตลงสิ่งที่ได้รับสืบทอดมาคือบ้านและสมบัติเล็กๆ น้อยๆ บางส่วน ตัวคุณเสถียรเองมีความสนใจ และใจรักในการเก็บสะสมวัตถุพื้นบ้านมานานแล้ว มีทั้งการเอ่ยปากขอด้วยวาจาจากเจ้าของเดิมที่ไม่ใช้วัตถุนั้นแล้ว และโดยการซื้อหา วัตถุที่เลือกมาส่วนใหญ่กำหนดจากความทรงจำวัยเด็กว่าเคยเห็นของใช้ในชีวิตประจำวันอะไรมาบ้าง แม้กระทั่งเครื่องมือในการทำนา (ทำการเกษตร) ที่คุณเสถียรไม่ได้เกี่ยวข้องมากนักเพราะครอบครัวไม่ได้ทำนา แต่ในความคิดของคุณเสถียรคือของหรือเครื่องมือเครื่องใช้เหล่านี้นับวันก็จะสูญหายไปจากชุมชน หลังจากที่แม่เสียชีวิต คุณเสถียรเริ่มนำข้าวของที่สะสมไว้มาเก็บที่เรือนเก่าของแม่ และในปี พ.ศ.2539ได้รับทุนสนับสนุนบางส่วนจากโครงการของวัฒนธรรมจังหวัดมาปรับปรุงทำบอร์ดจัดแสดง ทาสีอาคาร ทำห้องน้ำ และปูพื้น ของอาคารใหม่ และจัดตั้งเป็นพิพิธภัณฑ์อย่างเป็นทางการ

 

ในส่วนของผู้เข้าชมพิพิธภัณฑ์แบ่งออกเป็นหลายกลุ่มมีทั้งนักศึกษา นักวิชาการจากกรุงเทพฯ และจังหวัดอื่นๆ ที่ส่วนใหญ่จะเข้ามาผ่านเครือข่ายของจังหวัด หรือเทศบาล เป็นผู้ที่สนใจด้านศิลปวัฒนธรรม พื้นบ้าน และอีกส่วนคือหน่วยงานราชการที่มาดูงานเกี่ยวกับด้านสมุนไพรที่เข้ามาดูงานสวนสมุนไพรของคุณเสถียร ส่วนชาวบ้านในชุมชนนั้นถือว่าเป็นส่วนน้อย หรือแทบจะไม่ค่อยมีเข้ามานอกจากกลุ่มเยาวชนที่ต้องการฝึกซ้อมดนตรีสากลซึ่งคุณเสถียรอนุเคราะห์สถานที่ให้ฝึกซ้อมอยู่ และก็มีบ้างที่ได้รับทราบข่าวสารจากสื่อโทรทัศน์ที่เคยเข้ามาถ่ายทำ สัมภาษณ์คุณเสถียร

 

อาคารพิพิธภัณฑ์แห่งนี้มีลักษณะเป็นบ้านทรงไทยประยุกต์ ของคุณเสถียร ซึ่งมีลักษณะการก่อสร้างที่ประยุกต์และไม่เหลือเค้าของเรือนแบบชาวลาวเวียงอีกต่อไปแล้ว เนื่องจากลูกหลานชาวลาวเวียงในรุ่นหลังนี้ต่างก็ถูกกลืนเข้าสู่ความเป็นไทยจนแทบไม่หลงเหลืออัตลักษณ์ของชาวลาวเวียงแล้ว ด้านหน้าของอาคารเป็นสวนสมุนไพรที่คุณเสถียรเพาะเลี้ยงไว้เป็นแหล่งให้ความรู้ รวมไปถึงแหล่งเรียนรู้ของเครือข่ายด้านสาธารณสุข

 

ลักษณะของอาคารเป็นอาคารไม้ 2ชั้นใต้ถุนสูง ชั้นล่างมีการกั้นพื้นที่ส่วนด้านหน้าเป็น 1) ส่วนรับแขก ประกอบด้วยเคาน์เตอร์ที่และภาพถ่ายกึ่งๆ นิทรรศการเกี่ยวกับกิจกรรมที่คุณเสถียรเข้าร่วมในอดีต รวมไปถึงการรับรางวัลต่างๆ และชุดรับแขกไม้ 2)ส่วนนิทรรศการ ส่วนแรก อยู่บริเวณใต้ชายคาบ้านและติดกับพื้นปูกระเบื้องจัดแสดงเรือพื้นบ้านจำนวน 2ลำ ลำแรกเป็นเรือไม้พื้นบ้านทั่วไป วางพาดไว้ด้านบน และลำที่สองอยู่ด้านล่างนั้นเป็นเรือพื้นบ้านที่เรียกว่า “อีโปง” เป็นวัตถุเด่นที่คุณเสถียรกล่าวว่าหาดูได้ยาก เป็นเรือพื้นบ้านดั้งเดิมของชุมชนแถบนี้ สร้างขึ้นจากการนำต้นตาลทั้งต้นมาขุดเอาเนื้อตรงกลางออก ด้วยเหตุที่ว่าเป็นวัสดุที่หาได้ง่ายและใช้ต้นไม้เพียงต้นเดียวจึงทำได้ง่ายและสะดวกจึงเป็นที่นิยมมากในอดีต แต่ปัจจุบันช่างที่สามารถทำเรืออีโปงได้นั้นมีจำนวนน้อย และไม่ได้อาศัยอยู่ในแถบตำบลบ้านเลือก ส่วนจัดแสดงที่สอง อยู่ใกล้กับชุดรับแขกจัดแสดงวัตถุเกี่ยวกับการเกษตร การทำนา ประกอบด้วยเครื่องสีข้าว ถังฟาดข้าว ครกตำข้าว เกวียน และผ่านไผ่ (ทำจากไม้) เป็นต้น

 

ส่วนจัดแสดงชั้นชนของอาคารต้องขึ้นจากบันไดไม้ที่อยู่ด้านข้าง ชั้นบนนี้สามารถแบ่งส่วนจัดแสดงออกได้เป็น 3ส่วน ด้วยกันคือ 1)ส่วนชานบ้านเป็นส่วนแรกที่จะพบเมื่อเดินขึ้นบันไดบ้านไป เป็นส่วนจัดแสดงเครื่องจักสานที่มีหน้าที่การใช้งานแตกต่างกันอาทิ เปลนอนขนาดใหญ่สานจากไม้ไผ่มีรูปร่างคล้ายเรือ กระบุงปากบาน (ที่คุณเสถียร ระบุว่าเป็นวัตถุหายากอีกชิ้นในพิพิธภัณฑ์แห่งนี้) เครื่องมือจับสัตว์น้ำ ชุใส่หมู และตะกร้ารูปแบบต่างๆ นอกจากนี้ยังมีเครื่องมือทำสวน อาทิ พร้า ตะกร้อเก็บผลไม้ เป็นต้น 2)ห้องจัดแสดงห้องที่สอง เป็นส่วนที่อยู่ด้านในประตูถัดจากชานบ้านเข้าไป และเป็นห้องโถงหลักของตัวเรือนด้านบน วัตถุที่จัดแสดงอาจจะสามารถแบ่งออกเป็นกลุ่มหลักๆ ได้ 6กลุ่ม คือ กลุ่มแรก เป็นวัตถุที่เกี่ยวข้องกับการทอผ้า อาทิ เครื่องหีบเมล็ดฝ้ายเพื่อให้ได้เส้นใย เครื่องกรอด้าย จักรเย็บฝ้า กลุ่มที่สอง เครื่องมือเกี่ยวกับการเกษตร และเครื่องมือช่าง อาทิ ที่กวาดข้าวในลานข้าว (ทำจากไม้) ที่ตักข้าวสารที่สีหรือตำแล้วเพื่อโยนขึ้นบนอากาศแล้วจึงใช้พัด พัดให้เปลือกข้าวแยกออกจากเมล็ดข้าว ระหัดวิดน้ำ ถังตวงข้าว ไขควง เลื่อย เป็นต้น ที่น่าสนใจคือ เครื่องมือช่างบางชิ้นที่จัดแสดงไว้นี้ยังสามารถนำไปใช้งานได้จริง และคุณเสถียรก็ยังนำไปใช้อยู่เป็นครั้งคราว กลุ่มที่สาม  เครื่องจักสานประเภทต่างๆ จะห้อยลงมาจากหลังคาบ้านทั่วห้องจัดแสดง กลุ่มที่สี่ กระต่ายขูดมะพร้าว มีจำนวนหลายตัว และหลายรูปแบบ กลุ่มที่ห้า เครื่องตัด/หั่นใบยาสูบ กลุ่มที่หก ภาพวาดลายเส้นฝีมือลูกของคุณเสถียร (เรียนทางด้านสถาปัตยกรรม) ส่วนใหญ่เป็นรูปวาดบุคคล และมีบางชิ้นที่คุณเสถียรวาดเองด้วย

 

ส่วนจัดแสดงส่วนสุดท้าย เป็นห้องที่ต่อไปจากโถงหลัก แต่เดิมคงเป็นเฉลียงของบ้านที่ยื่นออกไป แต่มีการต่อเติมจนมีลักษณะคล้ายห้อง แต่ที่ผนังด้านหนึ่งนั้นเปิดโล่งเป็นเพียงระเบียงลูกกรงที่อยู่เหนือส่วนรับแขกของใต้ถุนบ้าน วัตถุจัดแสดงในห้องนี้แบ่งออกได้เป็น 5กลุ่มคือ กลุ่มแรก เกี่ยวกับการทอผ้า อาทิ กี่ทอผ้าสภาพไม่สมบูรณ์ ไม้ที่ใช้กระแทกผ้าให้ด้ายชิดกัน เครื่องมือที่ใช้ร่วมในการทอกี่ กลุ่มที่สอง ไม้คาน ตาชั่ง กลุ่มที่สาม เครื่องมือช่าง ไขควง กลุ่มที่สี่ เครื่องดนตรีไทย อาทิ ซอ และแคนกลุ่มที่ห้า ภาพวาดลายเส้นรูปบุคคล วาดโดยลูกของคุณเสถียร 

 

ที่มา : http://www.sac.or.th/databases/museumdatabase/review_inside_ByMember_Detail.php?id=452&CID=38662

 

บริหารจัดการ

เอกชน

ประเภทพิพิธภัณฑ์

วิถีชิวิต, วัฒนธรรม, ประเพณี, ภูมิปัญญา และ ศาสนา

วัตถุจัดแสดงที่มีความสำคัญ / สิ่งที่น่าสนใจ

-

แผนที่

พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านลาวเวียง

ที่อยู่และเบอร์ติดต่อ

ชุมชนบ้านขนุน 27 หมู่ 3 ตำบลบ้านเลือก อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี 70120
โทรศัพท์ : 081-482-8862, 081-482-8869, 032-347-292

วันและเวลาทำการ

ติดต่อล่วงหน้าก่อนเข้าชม

ค่าเข้าชม

ไม่เสียค่าเข้าชม

การเดินทาง

จากสี่แยกบางแพ ถนนเพชรเกษม จังหวัดราชบุรี ให้เลี้ยวไปทาง อ.บางแพ จากสี่แยกนี้ไปประมาณ 3 กิโลเมตรจะพบโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเลือก ให้เลี้ยวซ้าย เข้ามาในซอย เจอสามแยกแรกเลี้ยวซ้าย เจอสามแยกต่อมาเลี้ยวขวา จะพบป้ายพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านลาวเวียงอยู่ซ้ายมือ 

เนื้อหาสำหรับประชาชนทั่วไป

เหมาะสม
ไม่เหมาะสม

เนื้อหาสำหรับเด็ก

เหมาะสม
ไม่เหมาะสม

รับบัตรเครดิต

รับ
ไม่รับ

รับจองล่วงหน้า

-

ข้อมูลสำหรับผู้พิการ

-

สิ่งอำนวยความสะดวก

มีที่จอดรถ

0

แบ่งปัน

สถานที่ใกล้เคียง

สถานที่ใกล้เคียงในระยะ 20 กิโลเมตร
เพิ่มสถานที่ใกล้เคียง
ไม่พบที่พักใกล้เคียง
ไม่พบร้านอาหารใกล้เคียง
ไม่พบแหล่งเรียนรู้ใกล้เคียง

พิพิธภัณฑ์ที่เกี่ยวข้อง