ย้อนกลับ

ผางประทีป

จากหม้อดินเผาสู่ผางประทีป

ผางประทีป เป็นสิ่งที่มีความสำคัญในภาคเหนือเป็นอย่างมาก มักจะใช้ในงานประเพณีลอยกระทง หรือใช้ในโอกาสต่างๆ ผางประทีป : เป็นภาชนะดินเผา ตรงกลางมีลักษณะเป็นหลุมลงไปไม่ลึกมาก เพื่อให้เพียงพอต่อการใส่ไส้เทียนที่ทำมาจากฝ้ายและขี้ผึ้ง โดยช่วงเดือนพฤษภาคมถึงเดือนสิงหาคมจะเป็นช่วงของการทำตัวผางประทีปที่เป็นภาชนะดินเผา เริ่มต้นจากการนำดินเหนียวที่หมักเรียบร้อยแล้วมาปั้นขึ้นรูปเป็นตัวผางประทีป จากนั้นผึ่งลมทิ้งไว้ให้พอหมาด และนำไปเผาโดยใช้ฟางข้าวเป็นเชื้อเพลิงตามภูมิปัญญาดั้งเดิมของชาวบ้าน ตัวผางประทีปที่เป็นภาชนะดินเผาจะมีการทำสะสมและเก็บไว้จนใกล้ถึงช่วงเทศกาลลอยกระทงก็จะใส่ไส้เทียนและหล่อขี้ผึ้งลงไป แล้วผึ่งไว้ให้แห้งเพื่อนำไปจำหน่ายต่อไป

 

บ้านสันกลางบ่อแฮ้ว ตำบลบ่อแฮ้ว อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง เป็นชุมชนหนึ่งที่ยังคงมีการทำผางประทีปอยู่ โดยมีผู้สูงอายุเป็นผู้ผลิต เดิมชุมชนแห่งนี้ได้มีการทำหม้อดินเผามาก่อนและได้ทำผางประทีปควบคู่กันมา จากคำบอกเล่าก็เป็นเวลายาวนานกว่า 70 ปีเป็นต้นไป หม้อดินเผา : เป็นภาชนะประเภทหนึ่งที่ทำมาจากดินเหนียว หม้อดินเผาของบ้านสันกลางบ่อแฮ้วมีเอกลักษณ์โดดเด่น คือ หลังจากปั้นขึ้นรูปแล้วนำไปผึ่งแดดทำให้แห้งในระดับหนึ่ง จากนั้นจะนำไปชุบน้ำดินเหลืองเพื่อทำให้หม้อดินเผามีสีสันสวยงามยิ่งขึ้น ซึ่งส่วนใหญ่นิยมนำหม้อดินเผาไปใช้สำหรับใส่น้ำในการอุปโภค – บริโภค โดยจะมีพ่อค้าคนกลางมารับหม้อดินเผาไปจำหน่าย รวมถึงชุมชนใกล้เคียงที่จะมารับหม้อดินเผาไปใส่น้ำตาลจากต้นตาล เพื่อหาบเร่ไปขายในพื้นที่อำเภอ ต่อมาเมื่อต้นตาลเริ่มลดน้อยรวมถึงการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม ความนิยมการใช้หม้อดินเผามีจำนวนน้อยลง จึงทำให้หม้อดินเผาลดกำลังการผลิตลงด้วย ชาวบ้านซึ่งเป็นผู้ผลิตทั้งหม้อดินเผาและผางประทีปก็ได้หันมาทำผางประทีปเป็นส่วนใหญ่และในปัจจุบันนี้จึงเหลือการทำผางประทีปเพียงอย่างเดียว

 

ผางประทีป เป็นสัญลักษณ์ทางภูมิปัญญาดั้งเดิมของชาวบ้านในชุมชนแห่งนี้ ทั้งนี้ หากความความนิยมจะเปลี่ยนไปตามกาลเวลาและคนรุ่นใหม่ไม่มีสืบทอดแล้วนั้น ก็อาจจะส่งผลให้วัฒนธรรมและภูมิปัญญาของชุมชนสูญหายไปในที่สุด

1,686 views

2

แบ่งปัน