**พิพิธภัณฑ์โรงเรียนดาราวิทยาลัย**
**ปี พ.ศ. 2464-2466**
ความทรงจำแห่งการศึกษาสตรีล้านนา
เรื่องราวของดาราวิทยาลัยเริ่มต้นจากการสอนเด็กผู้หญิงเพียงไม่กี่คนภายในบ้านพักของนางโซเฟีย บรัดเลย์ แมคกิลวารี มิชชันนารีชาวอเมริกัน ผู้วางรากฐานการศึกษาสมัยใหม่สำหรับสตรีในล้านนา ก่อนจะพัฒนาเป็นโรงเรียนสตรีอย่างเป็นระบบ หนึ่งในอาคารสำคัญที่สะท้อนประวัติศาสตร์ดังกล่าวคือ “บ้านเขียว” อาคารที่ปัจจุบันทำหน้าที่เป็นพิพิธภัณฑ์โรงเรียนดาราวิทยาลัย บ้านหลังนี้เริ่มก่อสร้างใน พ.ศ. 2464 และแล้วเสร็จใน พ.ศ. 2466 ออกแบบโดย Mr. Paul Rosell เพื่อเป็นบ้านพักของมิชชันนารีที่ปฏิบัติงานในเชียงใหม่ ไม่ได้จำกัดเฉพาะบุคลากรของดาราวิทยาลัยเท่านั้น แต่ยังรองรับมิชชันนารีจากพื้นที่ใกล้เคียงอีกด้วย
ตลอดหลายทศวรรษ บ้านเขียวทำหน้าที่มากกว่าที่พักอาศัย หากเป็นทั้งบ้านรับรอง สถานที่ประชุม และพื้นที่พบปะของครู นักเรียน และผู้มาเยือน โรงเรียนใช้ประโยชน์จากอาคารแห่งนี้อย่างต่อเนื่องตั้งแต่ พ.ศ. 2466–2524 ก่อนจะเปลี่ยนบทบาทเป็นที่พักผู้บริหาร สถานที่ติวเข้มของนักเรียน และศูนย์กิจกรรมคริสเตียน กระทั่งได้รับการปรับเป็นพิพิธภัณฑ์ใน พ.ศ. 2553
เมื่อมองจากภายนอก บ้านเขียวมีรูปแบบเรียบง่ายตามแนวบ้านพักมิชชันนารีในเขตร้อน ตัวอาคารสองชั้นก่ออิฐถือปูน หลังคาทรงปั้นหยามุงกระเบื้อง มีชายคายื่นยาวโดยรอบเพื่อป้องกันแดดและฝน ระเบียงด้านหน้ากว้างและโปร่ง ทำหน้าที่เป็นพื้นที่กึ่งภายนอกก่อนเข้าสู่ตัวบ้าน
ภายในให้บรรยากาศอบอุ่นจากพื้นไม้ เสาไม้ คานไม้ และฝ้าเพดานสีเข้ม โถงกลางชั้นล่างเปิดเชื่อมต่อกันด้วยซุ้มโค้งขนาดใหญ่ ช่วยให้ลมไหลเวียนได้ดีและรองรับกิจกรรมหลากหลาย ทั้งการรับแขก การประชุม การสอนดนตรี และการนมัสการของนักเรียนคริสเตียน เตาผิงสีขาวในห้องรับแขกยังเป็นองค์ประกอบที่สะท้อนอิทธิพลวัฒนธรรมตะวันตกและเป็นความทรงจำร่วมของผู้คนหลายรุ่น
รายละเอียดทางสถาปัตยกรรมที่น่าสนใจ ได้แก่ ช่องลมคอนกรีตรูปดาวซึ่งเชื่อมโยงกับพระราชชายาเจ้าดารารัศมี หน้าต่างทรงสูง บันไดไม้กลางบ้าน และโถงบันไดที่ทำหน้าที่ทั้งเป็นแกนสัญจรและระบบระบายอากาศ ส่วนห้องใต้หลังคาเผยให้เห็นโครงสร้างไม้ขนาดใหญ่ที่ช่วยลดความร้อนก่อนถ่ายเทสู่พื้นที่ใช้งานด้านล่าง จึงนับเป็นตัวอย่างที่ดีของสถาปัตยกรรม Tropical Colonial ที่ปรับให้เหมาะกับภูมิอากาศของเชียงใหม่
แม้เดิมอาคารจะไม่ได้ทาสีเขียว แต่ผู้คนเรียกติดปากว่า “บ้านเขียว” จากภาพจำของสนามหญ้าและภูมิทัศน์โดยรอบ เมื่อมีการบูรณะในเวลาต่อมา จึงเลือกใช้สีเขียวกับตัวอาคารเพื่อสะท้อนชื่อที่ผู้คนคุ้นเคย
ปัจจุบันบ้านเขียวทำหน้าที่เป็นทั้งพิพิธภัณฑ์และหอจดหมายเหตุของโรงเรียนดาราวิทยาลัย ภายในจัดแสดงประวัติของโรงเรียน ผู้ก่อตั้ง มิชชันนารี เอกสารสำคัญ เครื่องดนตรี เครื่องใช้ และผลงานงานฝีมือของนักเรียน อาคารหลังนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงอาคารเก่าแก่ หากเป็นหลักฐานสำคัญของการศึกษาสตรีในล้านนา และเป็นพื้นที่แห่งความทรงจำที่ยังคงมีชีวิตอยู่ท่ามกลางร่มเงาไม้ใหญ่ของเชียงใหม่
