การดำเนินงานโครงการวางแผนครอบครัวและประชากรเกิดขึ้นในประเทศไทยเมื่อกว่า 3 ทศวรรษที่ผ่านมา โดยรัฐประกาศใช้นโยบายประชากรเมื่อวันที่ 17 มีนาคม 2513 จากวันนั้นจวบจนปัจจุบัน การลดอัตราเพิ่มประชากรจากร้อยละ 3.2 ต่อไปในช่วงก่อนปี 2513 ลงเป็นร้อยละ 1.1 ในปี 2541  

เพื่อให้ชนรุ่นหลังได้เรียนรู้เรื่องราวเกี่ยวกับเรื่องประชากรและอนามัยการเจริญพันธุ์ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับความเป็นมาของการวางแผนครอบครัว กายวิภาคและสรีรวิทยาของหญิงและชาย ความรู้เรื่องเพศศึกษา ตลอดจนกระบวนการปฏิสนธิและวิธีการคุมกำเนิด กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข จึงก่อตั้งพิพิธภัณฑ์วางแผนครอบครัวขึ้นในปีพ.ศ. 2541 พิพิธภัณฑ์วางแผนครอบครัวมีเนื้อที่ประมาณ 350 ตารางเมตร ตั้งอยู่ ณ อาคาร 4 ชั้น 4 กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข มีห้องบรรยายเพื่อจัดกิจกรรมเสริมการเรียนรู้สำหรับผู้ชมที่มาเป็นหมู่คณะ และศูนย์สารสนเทศด้านประชากรและอนามัยการเจริญพันธุ์ที่สามารถค้นคว้าหาความรู้เพิ่มเติมได้

การจัดแสดงแบ่งออกเป็น 9 ส่วน ประกอบด้วย

ส่วนที่ 1 โถงทางเข้า  นำเสนอความรู้เกี่ยวกับการจัดแสดงภายในพิพิธภัณฑ์ด้วยระบบคอมพิวเตอร์ ซึ่งประกอบด้วยส่วนต่าง ๆ คือ ความหมายและความสำคัญของการวางแผนครอบครัว กายวิภาคและสรีรวิทยา เพศศึกษา วิวัฒนาการคุมกำเนิดประชากรและการแก้ปัญหาประชากร บุคคลและและองค์กรที่มีบทบาทสำคัญในโครงการวางแผนครอบครัว และแนวทางการดำเนินงานด้านประชากรในอนาคต

ส่วนที่ 2 บอร์ดพระราชดำรัส ประกอบด้วยพระบรมฉายาลักษณ์ของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 และพระราชดำรัสเนื่องในพิธีฉัตรมงคล พ.ศ. 2472 พระบรมฉายาลักษณ์ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช และพระราชดำรัสเกี่ยวกับประชากร เนื่องในวโรกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา ณ ศาลาดุสิต เมื่อวันที่ 4 ธันวาคม 2539

ส่วนที่ 3 การคุมกำเนิดในอดีต  นิทรรศการย้อนอดีตไปสู่ประวัติความเป็นมาของวิธีคุมกำเนิด ภูมิปัญญาชาวบ้านเกี่ยวกับการวางแผนครอบครัว การใช้สมุนไพรและวัสดุจากธรรมชาติในการคุมกำเนิด

ส่วนที่ 4 สถานการณ์ประชากรและการวางแผนครอบครัว ถ่ายทอดด้วยสื่ออิเล็กทรอนิกส์และภาพประกอบถึงสถานการณ์ด้านประชากรและการวางแผนครอบครัวตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันของประเทศไทย

ส่วนที่ 5 กายวิภาคและสรีรวิทยา ให้ความรู้เรื่องโครงสร้างของร่างกายและระบบสืบพันธุ์ของเพศชายและเพศหญิง วิธีการทำงานของฮอร์โมน และการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนในแต่ละช่วงชีวิต

ส่วนที่ 6 เพศศึกษาและกระบวนการปฏิสนธิ นำเสนอข้อมูลความรู้ในเรื่องเพศศึกษา และกระบวนการปฏิสนธิจนเป็นตัวอ่อนในระยะต่าง ๆ

ส่วนที่ 7 หนทางแห่งการป้องกัน จัดแสดงวิธีการป้องกันการปฏิสนธิ เทคโนโลยี วิธีคุมกำเนิดชนิดต่าง ๆ สำหรับผู้หญิงและผู้ชายที่ใช้ในอดีตถึงปัจจุบัน

ส่วนที่ 8 Hall of Fame แสดงภาพและผลงานของบุคคลทั้งชาวไทยและต่างประเทศที่มีบทบาทสำคัญที่ช่วยให้โครงการวางแผนครอบครัวประสบความสำเร็จ

ส่วนที่ 9 สมดุลธรรมชาติ เป็นการเปรียบเทียบให้เห็นถึงผลกระทบที่เกิดกับเศรษฐกิจและสังคมจากการที่มีประชากรมากเกินไปหรือน้อยเกินไป