ตึกลินกัล์นอะแคเดมี
พ.ศ. 2456 – 2458
เรื่องเล่าข้ามศตวรรษของอาคารอิฐแดงในโรงเรียนน่านคริสเตียนศึกษา
ยามแดดทอแสงผ่านหมู่ไม้ฉายภาพให้เห็นอาคารก่ออิฐถือปูนสีแดงตั้งเด่นเป็นสง่าอยู่ในรั้วโรงเรียนน่านคริสเตียนศึกษา อดีตอาคารโรงเรียนชายล้วนแห่งแรกของน่านที่ก่อตั้งโดยคณะมิชชันนารี สถาปัตยกรรมโคโลเนียลรูปทรงตัวแอล (L) ความโอ่อ่ายิ่งใหญ่ของอาคารแผ่ขยายไปทั่วพื้นที่เฉกเช่นเดียวกับต้นข่อยโบราณที่อยู่เคียงคู่มาเนิ่นนาน
ย้อนเวลากลับไปใน พ.ศ. 2438 ดร.นพ.ซามูเอล กับ ซาราห์ เวิท พีเพิลส์ ภรรยา พร้อมด้วยแคทเธอรีน ฟลีสัน คณะมิชชันนารีเพรสไบทีเรียนอเมริกัน เดินทางมาจัดตั้งสถานีมิชชันน่านขึ้น สองปีให้หลังใน พ.ศ. 2440 ฟลีสันริเริ่มเปิดโรงเรียนสอนเด็กขนาดเล็กขึ้นในพื้นที่บ้านพักของมิชชันนารี ก่อนที่มิชชันนารีรุ่นต่อ ๆ มาจะเข้ามาสานต่อ และขยับขยายสถานที่สอนเป็นโรงเรือนแบบเปิดฝโล่งชั่วคราวตามจำนวนนักเรียนที่เริ่มเติบโต
กระทั่ง พ.ศ. 2456 การก่อสร้างอาคารโรงเรียนได้เริ่มขึ้น โดยได้รับทุนสนับสนุนส่วนหนึ่งจากคริสตจักรลินกัล์น ประเทศสหรัฐอเมริกา อาคารหลังนี้สร้างด้วยอิฐเผา ก่อนจะได้รับขนานนามว่า ตึกลินกัล์นอะแคเดมีในเวลาต่อมา ในสมัยนั้นมีนักเรียนชายตามทะเบียนรายชื่อ 70 คน เป็นนักเรียนประจำ 34 คน ที่สำคัญคือมีการเรียนดนตรีแบบตะวันตก ถือเป็นสิ่งแปลกใหม่ในเมืองน่าน
เดินอ้อมมาด้านหลังอาคาร มองขึ้นไปบนชั้น 2 จะสังเกตเห็นพื้นระเบียงทางเดินไม้ ออกแบบมาให้ลาดเอียงเพื่อรองรับน้ำฝนให้ไหลออกจากตัวอาคาร ทำให้ไม่ท่วมขังอยู่บนพื้น เพื่อช่วยรักษาเนื้อไม้ให้ไม่ผุกร่อนไปตามกาลเวลา ขณะเดียวกันก็มีการเจาะรูเล็ก ๆ รอบผนังอาคารเพื่อช่วยระบายความร้อนสะสม ส่งผลให้อากาศในตึกเย็นสบายตลอดวัน ปัจจุบันยังคงหลงเหลือร่องรอยของกลอนประตูโบราณนำเข้าจากต่างประเทศ แกะสลักลวดลายอ่อนช้อย ประณีต และยังคงสามารถใช้งานได้จริง ราวกับกำลังทำหน้าที่ล็อกเก็บรักษากลิ่นอายความทรงจำไว้คงเดิม
กลอนประตูสลักลายยังคงล็อกแน่นหนา แผ่นไม้ระเบียงชั้น 2 ยังลาดเอียงท้าแดดฝน เสมือนเป็นประจักษ์พยานสำคัญให้พึงระลึกว่า คณะมิชชันนารีได้หว่านโปรยวิทยาการไว้อย่างเป็นแบบแผน ทำให้อาคารยืนยงอยู่ได้ยาวนาน แม้ว่าหน้าที่ของตึกลินกัล์นอะแคเดมีจะแปรเปลี่ยนไปตามกาลเวลา อิฐสีแดงหนาที่เคยทำหน้าที่โอบอุ้มเสียงหัวเราะของเด็กนักเรียนชายและท่วงทำนองดนตรีตะวันตกในวันวาน มาวันนี้ได้เปลี่ยนบทบาทมาเป็นอาคารการเงินของโรงเรียนน่านคริสเตียนศึกษา
