ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2556 สร้างขึ้นจากความร่วมมือกันของคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล วิทยาลัยราชสุดา มหาวิทยาลัยมหิดล และโรงเรียนสอนคนตาบอดกรุงเทพฯ มูลนิธิช่วยคนตาบอดแห่งประเทศไทยในพระบรมราชินูปถัมภ์ โดยสร้างขึ้นเพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 12 สิงหาคม 2556 

พิพิธภัณฑ์นี้มีลักษณะเฉพาะตัว เพราะที่ห้องนี้ไม่ว่าคนตาดี หรือตาบอด จะได้ชมนิทรรศการด้วยการ “สัมผัส” อย่างเท่าเทียมกัน ผู้บกพร่องทางการเห็นจะรับรู้ได้ถึงพระสิริโฉมอันงดงามของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ผ่านเหรียญเซเรสจำลอง พร้อมฟังบทบรรยายประกอบดนตรีสรรเสริญพระเกียรติคุณของพระองค์ที่ปรากฏแก่ชาวโลก

การเข้าชมห้องจัดแสดงภายใน เจ้าหน้าที่จะจัดให้เข้าชมรอบละ 2-4 คน แบ่งออกเป็น 2 สาย เพื่อให้แต่ละคนได้เรียนรู้ในฐานต่างๆ ตามเวลาที่กำหนดไว้ ซึ่งการเข้าชมจะใช้เวลารอบละประมาณ 40 นาที ทุกคนจะได้รับหูฟังสำหรับฟังคำบรรยายตามฐานต่างๆ ที่จะเล่นโดยอัตโนมัติ มีคำแนะนำต่าง ๆ ในการเข้าชม มีการกำหนดเวลาแต่ละฐานไว้อย่างเรียบร้อย และใช้คำอธิบายง่าย ๆ ให้เข้าใจ เริ่มต้นด้วยการทำความเข้าใจกับวิธีการเดินภายในห้อง ซึ่งจะมีราวจับให้เดินตลอดเส้นทาง เมื่อถึงแต่ละฐานก็จะมีสัญลักษณ์ให้สัมผัสได้เพื่อหยุดเดิน โดยการจัดแสดงภายในนี้แบ่งออกเป็นทั้งหมด 8 ฐาน เกี่ยวข้องกับการแพทย์และการดูแลสุขภาพของตนเอง

ฐานที่ 1 “ตากับการมองเห็น” เป็นฐานที่อธิบายถึงกระบวนการมองเห็น โดยมีลูกตาจำลองขนาดใหญ่ให้ลองสัมผัส เสียงบรรยายจะอธิบายถึงชิ้นส่วนต่าง ๆ ภายในลูกตา เลนส์ตา จอประสาทตา เส้นเลือกและเส้นประสาทต่างๆ เพื่อให้เข้าใจว่าคนเรามองเห็นได้เพราะอะไร

ฐานที่ 2 “วันนี้คุณตรวจเต้านมแล้วหรือยัง” ในฐานนี้จะอธิบายถึงลักษณะปกติของเต้านม และลักษณะที่ผิดปกติของเต้านม โดยจะเน้นอธิบายเรื่องโรคมะเร็งเต้านม ที่สามารถเป็นได้ทั้งชายและหญิง ที่สำคัญมีคำแนะนำให้ลองตรวจเต้านมจากหุ่นจำลองเพื่อหาก้อนในเต้านม ลองคลำหาก้อนในเต้านมที่อาจกลายเป็นมะเร็งเต้านมได้ ฉันว่าการทดลองนี้มีประโยชน์มาก ๆ กับทุกคน เพราะเป็นสิ่งที่เราสามารถนำไปทดลองตรวจกับตัวเองได้ ถือว่าเป็นการตรวจโรคของตัวเองในขั้นต้น

ฐานที่ 3 “บอลลูน ลูกโป่งช่วยชีวิต” ฐานนี้อธิบายเรื่องระบบทางเดินหายใจของเรา ความสำคัญของหัวใจที่ทำหน้าที่สูบฉีดเลือดไปเลี้ยงร่างาย และถ้าหากว่าหัวใจสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงร่างกายไม่ได้ ก็ต้องใช้การรักษาด้วยบอลลูน เพื่อให้สามารถใช้ชีวิตอย่างปกติได้

ฐานที่ 4 “ปวดท้อง เป็นอะไรกันแน่” ฐานนี้จะอธิบายว่าภายในช่องท้องของเราประกอบด้วยอวัยวะใดบ้าง รูปร่างเป็นอย่างไร และการปวดท้องในแต่ละตำแหน่งสื่อถึงอวัยวะใด เพื่อให้รู้ได้ว่าปวดท้องตรงนี้อาจจะเป็นโรคอะไรได้บ้าง

ฐานที่ 5 “เมื่อฉันเริ่มเป็นสาว” จะมีหุ่นจำลองระบบสืบพันธุ์ของวัยรุ่นเพศหญิง อธิบายถึงการเปลี่ยนแปลงของวัยรุ่นหญิงที่จะเริ่มมีประจำเดือน มีการเปลี่ยนแปลงทางร่ายกาย เสียงบรรยายจะสอนถึงการคุมกำเนิดด้วยห่วง มีหุ่นให้ทดลองสำรวจว่าห่วงคุมกำเนิดอยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้องหรือไม่ ที่สำคัญคำบรรยายยังสอดแทรกวิธีการปฏิบัติตัวของวัยรุ่นหญิงว่าควรทำตัวอย่างไร ควรดูแลสุขลักษณะส่วนตัวอย่างไร มีการสอดแทรกจริยธรรมไว้ในคำบรรยายด้วย

ฐานที่ 6 “เมื่อฉันเริ่มเป็นหนุ่ม” มีหุ่นจำลองระบบสืบพันธุ์ของวัยรุ่นเพศชาย อธิบายถึงการเปลี่ยนแปลงทางร่างกายของวัยรุ่นชาย นอกจากนี้ยังสอดวิธีการใส่ถุงยางคุมกำเนิดที่ถูกต้อง เพื่อให้สามารถคุมกำเนิดได้อย่างถูกวิธี มีการสอดแทรกคำสอนในเรื่องการปฏิบัติตัวของวัยรุ่นชายที่ควรให้เกียรติเพศหญิง รวมถึงการดูแลสุขลักษณะส่วนตัว

ฐานที่ 7 “การผ่าตัดเปลี่ยนข้อแท้ ข้อเทียม” ฐานนี้จะอธิบายในเรื่องไขข้อกระดูกว่าทำหน้าที่อย่างไร มีข้อกระดูกแบบปกติจำลองมาให้สัมผัสว่ามีลักษณะอย่างไร และหากข้อกระดูกเสื่อมจะมีลักษณะอย่างไร ส่วนการผ่าตัดเปลี่ยนเป็นข้อกระดูกเทียมนั้น ก็จะอธิบายว่ามีลักษณะอย่างไร มีการทำงานอย่างไร ให้ผู้เข้ามาเรียนรู้ได้เข้าใจในเรื่องนี้มากขึ้น

ฐานที่ 8 “ฉลากยาเพื่อคุณ” ฐานนี้จะอธิบายวิธีการกินยาที่ถูกต้อง เพราะในยามป่วยไข้จะต้องใช้ยาชนิดต่าง ๆ ในการรักษา และยังมีฉลากยาสำหรับผู้พิการทางสายตา หรือคนแก่ที่มองเห็นไม่ชัดนัก มาให้ทดลองสัมผัสและใช้งาน โดยฉลากยานี้ทำขึ้นเพื่อทดลองใช้ในโรงพยาบาลศิริราช วิธีการใช้คือการเจาะรูหรือเย็บแมกซ์ไว้ในช่วงเวลาและจำนวนของยาที่คนนั้นต้องใช้ เป็นการประยุกต์ใช้สิ่งของรอบ ๆ ตัวให้เป็นประโยชน์ ซึ่งฉันคิดว่าเหมาะมากสำหรับผู้พิการทางสายตา เพราะบางครั้งอาจจะไม่มีคนดูแลอยู่ด้วย ทำให้สามารถใช้ยาเองได้อย่างถูกต้อง