อุทยานเฉลิมพระเกียรติสมเด็จประศรีนครินทราบรมราชชนนี  สร้างขึ้นเพื่อสนองกระแสพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 ที่จะให้อนุรักษ์อาคารเก่าในย่านนิวาสสถานเดิมครั้งทรงพระเยาว์ของสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ให้เป็นพิพิธภัณฑ์เฉลิมพระเกียรติและพัฒนาพื้นที่  ดังนั้น นายแดง นานา และ นายเล็ก นานา ผู้ถือกรรมสิทธิ์ จึงได้พร้อมใจน้อมเกล้าน้อมกระหม่อมถวายพื้นที่ จำนวน 4 ไร่  ในบริเวณชุมชนหลังวัดอนงคารามให้เป็นสวนสาธารณะระดับชุมชน

ภายในอุทยานประกอบด้วย 

อาคารพิพิธภัณฑ์หลังที่ 1 จัดแสดงเกี่ยวกับพระราชประวัติของสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ประมวลเหตุการณ์พระราชพิธีพระบรมศพ  พระตำหนัก วัง ตลอดจนที่ประทับครั้งทรงพระเยาว์ และประวัติชุมชนย่านวัดอนงคาราม ซึ่งผู้คนหลายเชื้อชาติ ศาสนาทั้งไทย จีน อิสลาม และลาวอยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข

อาคารพิพิธภัณฑ์หลังที่ 2 จัดแสดงเกี่ยวกับพระราชกรณียกิจ  พระราชจริยวัตร  และงานฝีพระหัตถ์ของสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี

บ้านจำลอง เป็นการจำลอง "บ้านเดิม" ของสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ครั้งเคยประทับที่ชุมชนแห่งนี้ (อยู่ห่างไปทางวัดอนงคาราม ไม่เกิน 200 เมตร)  ตกแต่งภายในตามหนังสือ "แม่เล่าให้ฟัง" พระนิพนธ์ในสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์

ศูนย์ศิลป์ศรีพิพัฒน์ (แพ บุนนาค) เป็นอาคารที่ปรับปรุงขึ้นมาใหม่จากอาคารเดิม  ซึ่งเป็นสถาปัตยกรรมสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น และได้ตั้งชื่ออาคารตามชื่อเจ้าของเดิม  คือ  เจ้าพระยาศรีพิพัฒน์รัตนราชโกษาธิบดี (แพ บุนนาค) อธิบดีกรมพระคลังสินค้า ในสมัยรัชกาลที่ 5 เพื่อจัดแสดงงานศิลปะหมุนเวียน  ทั้งในตัวอาคารและพื้นที่กลางแจ้ง  รวมทั้งจัดกิจกรรมให้ความรู้ทางศิลปะอย่างต่อเนื่อง

แผ่นหินแกะสลัก แสดงพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ด้านใต้แสดงพระราชกรณียกิจในท้องถิ่นทุรกันดาร และ ด้านเหนือแสดงขบวนแห่ไหว้สาแม่ฟ้าหลวงของชาวล้านนา

บ่อน้ำโบราณ เป็นบ่อน้ำที่มีมาพร้อมกับบ้านเจ้าพระยาศรีพิพัฒน์รัตนราชโกษาธิบดี (แพ บุนนาค) สำหรับใช้อุปโภคโดยการโพงน้ำ คือ ใช้ถังน้ำจ้วงน้ำและฉุดขึ้นโดยสาวเชือกที่ผูกติดกับถังน้ำ

อาคารข้าทาสบริวาร เป็นอาคารสถาปัตยกรรมแบบจีน สร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 3 เดิมเป็นที่อยู่อาศัยของข้าทาสบริวารเจ้าพระยาศรีพิพัฒน์รัตนราชโกษาธิบดี (แพ บุนนาค)

ศาลาแปดเหลี่ยม สร้างขึ้นเพื่อเฉลิมฉลองในวโรกาสครบ 8 รอบ วันคล้ายวันพระราชสมภพสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี แต่ได้ด่วนสวรรคตก่อนสร้างเสร็จ โดยเมื่อวันที่ 21 มกราคม 2540 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ได้เสร็จพระราชดำเนินเป็นองค์ประธานเปิดอุทยานเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีอย่างเป็นทางการ โดยใช้ศาลาแปดเหลี่ยมแห่งนี้เป็นที่ประทับ 

ปานะศาลา เรือนจำหน่ายน้ำดื่ม น้ำสมุนไพร ของที่ระลึกอุทยานฯ และสินค้าจากโครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดา หรือสิ่งของที่ผลิตโดยเจ้าหน้าที่อุทยานฯ และบุคคลในชุมชน

มุมหนังสือ เรือนสรรปัญญา เป็นตึก 2 ชั้น  อาคารสถาปัตยกรรมแบบจีนที่นิยมกันในสมัยรัชกาลที่ 3 ปัจจุบันปรับปรุงเป็นมุมหนังสือ สำหรับให้บริการผู้ที่เข้ามาเยี่ยมชมอุทยานฯ และประชาชนทั่วไปได้เข้ามานั่งอ่านหนังสือ ซึ่งได้รวบรวมหนังสือหลากหลายประเภทไว้ให้บริการ

สวนริมน้ำ เป็นสวนให้ประชาชนได้พักผ่อน และ มีสนามเปตองให้ประชาชนได้เล่น