พิพิธภัณฑ์อูบคำ เกิดขึ้นจากการที่อาจารย์จุลศักดิ์ สุริยะไชย ผู้ก่อตั้งพิพิธภัณฑ์ ได้พบเห็นชาวต่างชาติเข้ามาที่อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย เพื่อกว้านซื้อของเก่า เช่น ผ้าโบราณ เครื่องประดับ เครื่องเงิน เครื่องเขิน ไปเป็นจำนวนมาก

อาจารย์จุลศักดิ์ฯ จึงมีความคิดที่จะเริ่มเก็บสะสมสิ่งของ ข้าวของเครื่องใช้ของชาวล้านนา แล้วเปิดเป็นพิพิธภัณฑ์อูบคำมาตั้งแต่ พ.ศ.2540

คำว่า "อูบคำ" เป็นชื่อที่มาจาก อูบทองคำ ที่อาจารย์จุลศักดิ์ได้รับเป็นมรดกตกทอดจากบิดา ซึ่งสืบเชื้อสายจากพระยาสุลวฤาชัย (หนานทิพย์ช้าง) เจ้านครลำปาง (พ.ศ.2275-2301) 

ภายในพิพิธภัณฑ์ แบ่งเป็นอาคาร 3 หลัง คือ คุ้มเจ้าฟ้า คุ้มอูบคำ และคุ้มบัวเลื่อน จัดแสดงต่อเนื่องกัน

1.คุ้มเจ้าฟ้า จัดแสดงเครื่องเงินนับพันชิ้นของเผ่าไตในล้านนา เครื่องเขินอายุนับร้อยปีเป็นเครื่องใช้ในราชสำนักของเจ้าเมือง

2.คุ้มอูบคำ เป็นอาคารจัดแสดงหลัก มี 2 ชั้น ชั้นบนจัดแสดงพระพุทธรูปโบราณศิลปะ            เชียงแสนอายุนับพันปี พระพุทธรูปหยกขาวทรงเครื่องทองคำ ชั้นล่าง จัดแสดงเครื่องประดับเงินโบราณ และอูบคำเครื่องใช้ของกษัตริย์ล้านนาจำนวนหลายสิบชิ้น 

3.คุ้มบัวเลื่อน จัดแสดงห้องผ้าแต่ละแคว้น เก็บรักษาฉลองพระองค์ไหมคำของเจ้าฟ้าล้านนาไทย ทอขึ้นจากไหมและเส้นทองคำ เป็นลวดลายแบบโบราณที่งดงาม น้ำหนักรวมกว่า 2 กิโลกรัม