พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ มัชฌิมาวาส ตั้งอยู่ ณ วัดมัชฌิมาวาสวรวิหาร หรือ วัดกลาง เป็นพิพิธภัณฑสถานที่เกิดขึ้นจากความใส่ใจและสนใจในการรักษาเอกลักษณ์อันทรงคุณค่าทางวัฒนธรรมของท้องถิ่นของพระราชศีลสังวร(ช่วง อตฺถเวที) ขณะดำรงตำแหน่งผู้ช่วยเจ้าอาวาส ซึ่งเป็นผู้มีความสนใจทางด้านประวัติศาสตร์โบราณคดีในพื้นที่ภาคใต้ตอนล่างเป็นอันมาก ได้เก็บรวมรวมโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ ในเขตอำเภอสทิงพระและเขตอำเภอใกล้เคียง รวมทั้งโบราณวัตถุที่มีผู้นำมาถวายตั้งแต่ครั้งก่อนสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 นำมาจัดแสดงที่อาคารไม้ โดยจัดตั้งเป็นห้องสมุดและพิพิธภัณฑ์ของวัดมัชฌิมาวาส เปิดให้ประชาชนเข้าชมเป็นครั้งแรกในงานวันวิสาขบูชา เมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม พ.ศ.2483 ถือเป็น พิพิธภัณฑสถานแห่งแรกในจังหวัดสงขลา

ปี พ.ศ.2496 พระราชศีลสังวร(ช่วง อตฺถเวที) ได้ดำเนินการบูรณปฏิสังขรณ์อาคารศาลาการเปรียญ เพื่อใช้เป็นที่จัดตั้งพิพิธภัณฑ์หลังใหม่แทนอาคารหลังเดิมที่ชำรุด และได้เรียกชื่อว่า "ภัทรศีล์พิพิธภัณฑ์"  ต่อมาเมื่อปี พ.ศ.2504 ได้รับการยกฐานะให้เป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ตามพระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุฯ มีชื่อเรียกในทางราชการว่า “พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ภัทรศีลสังวร” หรือ “พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ มัชฌิมาวาส”

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ มัชฌิมาวาส เป็นสถานที่รวบรวมโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ ที่พบในเขตอำเภอสทิงพระและเขตอำเภอใกล้เคียง  อันเป็นหลักฐานสำคัญแสดงให้เห็นว่า ผู้คนในบริเวณแหลมทอง สุวรรณภูมิคงมีศาสนาหรือลัทธิของตนเองอยู่ เช่น การถือผี ไหว้บรรพบุรุษ เซ่นไหว้ผีตามธรรมชาติ จนกระทั่งได้มีการแพร่เข้ามาของศาสนาฮินดู  ซึ่งปรากฏหลักฐานที่พบตามแหล่งโบราณคดีทั้งบนพระธรรมจักร พระพิมพ์ สถูปจำลอง แผ่นอิฐ และผนังถ้ำ เขียนด้วยภาษาบาลี อักษรปัลละเป็นข้อความเกี่ยวกับหลักธรรมที่คัดออกมาจากพร ะไตรปิฎกจำนวนมากกระจายอยู่ทั่วภูมิภาค