มูลนิธิคึกฤทธิ์ ๘๐ ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี  ได้น้อมนำพระราชเสาวนีย์ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ  ที่ทรงพระกรุณาพระราชทานแนะแนวทางให้มูลนิธิฯ หาวิถีทางที่จะเก็บรักษาปัญญาของศาสตราจารย์ พลตรี ม.ร.ว.คึกฤทธิ์  ปราโมช  เพื่อให้อนุชนรุ่นหลังสามารถศึกษาได้อย่างเป็นรูปธรรม  มูลนิธิฯ จึงดำเนินตามพระราชเสาวนีย์ ด้วยการตั้งเป็นโครงการสร้างสถาบันคึกฤทธิ์ขึ้น

สถานที่ตั้ง คือ ทุ่งมหาเมฆเป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่ ที่สร้างสวนเฉลิมพระเกียรติ ในวโรกาสมหามงคลยิ่งที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ๘๐ พรรษา ซึ่งเป็นนโยบายของรัฐบาลที่ให้สร้างสวนเฉลิมพระเกียรติฯ ขึ้นในทุกจังหวัด  และพื้นที่ทุ่งมหาเมฆเป็นพื้นที่ที่จัดสร้างสวนเฉลิมพระเกียรติฯ ของกรุงเทพมหานคร  ที่ดินเป็นที่ราชพัสดุ อยู่ในความดูแลของกรมธนารักษ์ กระทรวงการคลัง  และอยู่ไม่ห่างจากบ้านของม.ร.ว.คึกฤทธิ์ (บ้านซอยสวนพลู) มากนัก

กรมธนารักษ์เป็นผู้ดำเนินการและรับผิดชอบดูแลสวนเฉลิมพระเกียรติฯ และแบ่งพื้นที่บางส่วน ให้มูลนิธิคึกฤทธิ์ ๘๐ ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และกองทุนสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) เช่าพื้นที่สร้างอาคาร แล้วทำข้อตกลงไว้ร่วมกันว่ามูลนิธิคึกฤทธิ์ ๘๐ฯ และ สสส. จะเป็นผู้ทำกิจกรรมเสริมให้สวนเฉลิมพระเกียรติฯ มีคุณค่าและมีชีวิตชีวาขึ้นมา

สถาบันคึกฤทธิ์ เป็นแหล่งรวบรวมผลงานและจัดกิจกรรมเผยแพร่เกียรติคุณศาสตราจารย์ พลตรี ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช  โดยในอาคารสถาบันฯ จะจัดแสดงนิทรรศการ ประวัติ  ผลงานและเน้นความสัมพันธ์ระหว่างม.ร.ว.คึกฤทธิ์  ปราโมชกับสถาบันพระมหากษัตริย์  โดยเฉพาะพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช  จัดกิจกรรมเพื่อส่งเสริมความสัมพันธ์ ของคนในชุมชนโดยรอบ กับสถาบันพระมหากษัตริย์ และอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมไทยในด้านต่างๆ

ชุมชนทุ่งมหาเมฆเป็นชุมชนขนาดใหญ่ ที่มีจำนวนประชากร โดยเฉพาะเยาวชนเป็นจำนวนมาก มูลนิธิคึกฤทธิ์ ๘๐ฯ จึงเห็นเหมาะสมที่จะเป็นอีกหน่วยงานหนึ่ง ที่จะสามารถทำกิจกรรมเพื่อเยาวชนในชุมชน ให้มีความรู้ความเข้าใจปรัชญา แนวความคิดและที่สำคัญที่สุด คือ ความรักและหวงแหนในความเป็นไทย ที่หมายรวมถึงทุกสิ่งทุกอย่างที่เป็นชาติไทย

อาคาร ๒ ชั้น มีชั้นลอย พื้นที่อาคารประมาณ ๒,๓๗๖ ตารางเมตร

ชั้นบน จัดแสดงนิทรรศการชีวประวัติและผลงาน จัดมุมห้องสมุดที่สนับสนุนนิทรรศการ

ชั้นล่าง พื้นที่ส่วนใหญ่เปิดโล่งสำหรับจัดนิทรรศการหมุนเวียน จัดสัมมนาสนับสนุนนิทรรศการและ      เป็นพื้นที่ทำกิจกรรมต่างๆ