วังสวนผักกาด เป็นสถานที่แห่งแรกในประเทศไทยที่เจ้าของบ้าน คือ พลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุมภฏพงษ์บริพัตร กรมหมื่นนครสวรรค์ศักดิพินิต หรือ เสด็จในกรมฯ และ หม่อมราชวงศ์พันธุ์ทิพย์ บริพัตร หรือ "คุณท่าน" ได้เปิดบ้านซึ่งหลายคนรู้จักในนาม "วังสวนผักกาด" ให้บุคคลภายนอกเข้าชมในขณะที่ท่านเจ้าของยังคงใช้เป็นที่พำนักนับแต่ พ.ศ. 2495 เป็นต้นมา

ด้วยนิสัยและความรักในการสะสม เสด็จในกรมฯ ทรงรวบรวมศิลปะและโบราณวัตถุอันล้ำค่าที่สืบทอดมาจาก จอมพลเรือ จอมพล สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต (ทูลกระหม่อมบริพัตรฯ) ต้นราชสกุลบริพัตร พระราชโอรสในพระบาทสมเด็จ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 และ สมเด็จพระนางเจ้าสุขุมาลมารศรี พระอัครราชเทวี นอกจากนี้ เสด็จในกรมฯ และ "คุณท่าน" ต่างร่วมกันสะสมศิลปะและโบราณวัตถุชิ้นสำคัญอื่นๆ ของทั้งชาติไทย และของโลกไว้อีกเป็นจำนวนมาก โดยเก็บรวบรวมไว้ ณ วังสวนผักกาด

ภายในบริเวณวังสวนผักกาด ประกอบด้วยเรือนไทยโบราณ 8 หลัง บางหลังเป็นของสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิชัยญาติ ซึ่งเป็นต้นสกุลทางพระมารดาของทูลกระหม่อมบริพัตรฯ พระราชบิดาของเสด็จในกรมฯโดยแต่ละหลังจัดแสดงโบราณวัตถุและศิลปวัตถุต่างๆ ได้แก่

เรือนไทยหลังที่ 1 ชั้นบนจัดแสดงโบราณวัตถุที่พบในประเทศไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เช่น พระพุทธรูปสมัยต่างๆ เทวรูปในศิลปะลพบุรี เป็นต้น ชั้นล่างจัดแสดงเครื่องดนตรีไทยของทูลกระหม่อมบริพัตรฯ เช่น กลองโบราณขนาดใหญ่ ซอสามสาย

เรือนไทยหลังที่ 2 จัดแสดงเครื่องใช้ส่วนพระองค์ของเสด็จในกรมฯ และ "คุณท่าน" เช่น ตะลุ่มและเตียบประดับมุก ตลับงาช้าง ขวดน้ำหอมจากต่างประเทศ เป็นต้น

เรือนไทยหลังที่ 3 ชั้นบนจัดแสดงเครื่องเบญจรงค์ เครื่องถมเงิน เครื่องถมทอง ส่วนชั้นล่างเป็น"ห้องอาลีบาบา" จัดแสดงหินสวยงามแปลกทั้งในและต่างประเทศ

เรือนไทยหลังที่ 4 เป็นห้องพระ ภายในจัดแสดงพระพุทธรูปสมัยต่างๆหน้าห้องพระจัดแสดงบานประตูประดับมุกสมัยอยุธยาตอนปลาย

เรือนไทยหลังที่ 5 ชั้นบนจัดแสดงโบราณวัตถุสมัยก่อนประวัติศาสตร์ที่พบจากแหล่งโบราณคดีบ้านเชียงและแหล่งโบราณคดีอื่นๆในประเทศไทยส่วนชั้นล่างจัดแสดงหิน เปลือกหอย และซากสัตว์โบราณขนาดเล็กที่อยู่ในหินฟอสซิล 

เรือนไทยหลังที่ 6 เป็นพิพิธภัณฑ์โขน นำเสนอเรื่องราวต่างๆ เกี่ยวการแสดงโขน ภายในจัดแสดงหัวโขนตัวละครสำคัญในเรื่องรามเกียรติ์ หุ่นละครเล็ก และตุ๊กตาดินเผาแสดงเรื่องราวแต่ละตอนของรามเกียรต์

เรือนไทยหลังที่ 7 จัดแสดงเครื่องถ้วยจากแหล่งเตาต่างๆ เช่น เครื่องสังคโลกจากสุโขทัย เครื่องถ้วยเตาเวียงกาหลงจากเชียงราย เครื่องถ้วยจีน เครื่องเคลือบสีเขียว ศิลปะพม่าเป็นต้น

เรือนไทยหลังที่ 8 จัดแสดงเครื่องแก้วลายทอง เครื่องแก้วคริสตัล เครื่องเงิน และเครื่องลายครามจากทั้งในและต่างประเทศ รวมถึงแจกันรูปผักกาดที่เป็นสัญลักษณ์ของวัง