เป็นพิพิธภัณฑ์ที่จัดสร้างขึ้นเพื่อเป็นอนุสรณ์ให้เชลยศึกชาวออสเตรเลียและฝ่ายพันธมิตร ที่ถูกบังคับให้สร้างทางรถไฟยาว 415 กิโลเมตร จากประเทศไทยไปยังประเทศพม่า เพื่อเป็นเส้นทางหลักสำหรับการส่งกำลังของกองทัพบกญี่ปุ่น ในสงครามโลกครั้งที่ 2 เชลยศึกโดยส่วนใหญ่เป็นเชลยชาวออสเตรเลียชาว อังกฤษและดัตซ์ รวมทั้งเชลยพลเรือนชาวเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งถูกบังคับให้สร้างทางรถไฟสายช่องเขาขาด ณ ที่นี้

จากความคิดริเริ่มของอดีตเชลยศึก Mr.Tom Morris โดยการสนับสนุนจากรัฐบาลออสเตรเลียร่วมมือกับรัฐบาลไทยสร้างอนุสรณ์สถานแห่งนี้เพื่อรำลึกถึงคนที่เสียชีวิตตามเส้นทางรถไฟสายไทย – พม่า ต่อมาได้รับความช่วยเหลือจากกระทรวงการทหารผ่านศึกประเทศออสเตรเลียในการทำนุบำรุงอนุสรณ์สถานที่ช่องเขาขาด ทำการถางป่า จัดทำทางเดิน และมีการพัฒนาเขตอนุสรณ์สถานเรื่อยมา รวมถึงทางเดินบันไดในเวลาต่อมา พิพิธภัณฑ์ได้ทำพิธีเปิดอย่างเป็นทางการในปีพ.ศ. 2541

การจัดแสดงภายในพิพิธภัณฑ์ แบ่งออกเป็น 3 ส่วน  ดังนี้

1. ส่วนจัดแสดงประวัติความเป็นมาของช่องเขาขาดและข้อมูลเกี่ยวกับสงครามโลกครั้งที่ 2

2. ส่วนจัดฉายภาพยนตร์เกี่ยวข้อมูลแนะนำการท่องเที่ยวภายในพิพิธภัณฑ์, ทางเดินรถไฟ และภาพยนตร์เกี่ยวกับสงครามโลกครั้งที่ 2

3. เส้นทางเดินธรรมชาติไปยังช่องเขาขาด ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของทางรถไฟสายมรณะที่เชลยศึกสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 ตัดเจาะภูเขาหินให้เป็นช่องทางสำหรับสร้างทางรถไฟ ปัจจุบันยังมีร่องรอยของทางรถไฟปรากฏอยู่