ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดชลบุรีก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2524 ภายในโรงเรียนชลกันยานุกูล บริหารจัดการโดย นายเศวต พลสวัสดิ์ ผู้อำนวยการของโรงเรียนชนกันยานุกูลและประธานศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดชลบุรี ตัวอาคารเป็นศาลาเรือนไทย ซึ่งเป็นเรือนแฝด 2 หลัง มีนอกชานกลางบ้านเชื่อมต่อกัน เรือนหลังแรกจัดแสดงวิถีชีวิตของคนในพื้นที่ การจัดแสดงแบ่งออกเป็น 2 ส่วน ได้แก่ 1. ส่วนของห้องนอน มีเครื่องนอน เสื่อ หมอนที่ทำจากไม้ในรูปแบบต่าง ๆ โต๊ะเครื่องแป้ง มีคันฉ่อง หวี ตู้จัดแสดงทางด้านซ้ายมือ มีถ้วยชามสังคโลกที่ชาวประมงพบในบริเวณอ่าวไทยและนำมาบริจาคให้ ทางด้านขวาของส่วนห้องนอนมีหีบสำหรับใส่ของ กระเป๋าหนังสำหรับใส่เสื้อผ้าแบบโบราณ ด้านในใส่ใบไม้ หรือเม็ดพริกไทยไว้เพื่อกันแมลง เป็นภูมิปัญญาชาวบ้านในการรักษาเสื้อผ้าของคนโบราณ และถัดมาเป็นตู้จัดแสดงผ้าทออ่างศิลาที่มีชื่อเสียงของตำบลอ่างศิลา ซึ่งได้รับบริจาคมาจากบ้านที่ผลิตผ้าทออ่างศิลา นอกจากนี้ยังมีเครื่องใช้ในสมัยก่อน อย่างเช่น เตารีดถ่าน เชี่ยนหมากสำหรับใส่เครื่องหมาก พลู ถ้ำใส่กาน้ำสำหรับเก็บรักษาความร้อน กระบุง ตระกร้า เป็นต้น 2. ส่วนของห้องครัวไฟ มีของใช้ในสมัยโบราณ ได้แก่ หม้อดิน หม้อหุงข้าว กาน้ำ ถ้วยชาม อ่างเขียวในสมัยโบราณสำหรับมูนข้าวเหนียว เรือนหลังที่ 2 ชื่อว่า “ห้องปราณี” เพราะวัตถุจัดแสดงในห้องส่วนใหญ่แสดงผลิตภัณฑ์จากไม้ไผ่จากพนัสนิคม ซึ่งคุณปราณี บริบูรณ์ เจ้าของผลิตภัณฑ์เป็นผู้บริจาคมา จัดแสดงแบ่งตามตามลวดลายจากการสานยกลาย เช่น ลายขิดกงจักร ลายยกดอกลายดีหล่ม ไพลกาว ลายขิดตาแมว ลายขัดหนึ่ง ลายไพลสาม ลายไพล ลายไพลเกลียวสาม ลายยอนดอกพิกุล ลายดอกคล้า เป็นต้น อีกส่วนหนึ่งจัดแสดงชุดรดน้ำในพิธีมงคล ด้านล่างของเรือนไทยจัดแสดงข้าวของต่าง ๆ ที่ใช้ในการทำประมงและทำนา เช่น สุ่มดักปลา คันไถ เครื่องสีฝัด เกวียน เป็นต้น