เว็บบอร์ด

  1. หน้าแรก
  2.    >   มิวเซียมไทยแลนด์
  3.    >   เว็บบอร์ด
  4.    >   ไวฑูรยประภาอโรคยสถาน

ไวฑูรยประภาอโรคยสถาน

08 มิถุนายน 2560

ชื่นชอบ 9

4,181 ผู้เข้าชม

6

แบ่งปัน

(ภาพ : โบราณสถานปรางค์กู่ ตำบลในเมือง อำเภอเมืองชัยภูมิ จังหวัดชัยภูมิ  ซึ่งกรมศิลปากรได้ประกาศขึ้นเป็นโบราณสถาน และประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ ๒ สิงหาคม ๒๔๗๙ เล่มที่ ๙๙ )


ในช่วงพุทธศตวรรษที่ ๑๘ เป็นช่วงเวลาที่อารยธรรมขอมเจริญถึงขีดสุดและได้แผ่ขยายมายังดินแดนอีสานใต้ของไทย  จากหลักฐานจารึกที่ปราสาทพระขรรค์ ในกัมพุชประเทศ หรือ ราชอาณาจักรกัมพูชา  ระบุถึงพระราชกรณียกิจสำคัญในพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ พระมหากษัตริย์ยิ่งใหญ่พระองค์สุดท้ายของอาณาจักรขอม ผู้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้ สร้างนครธม ได้กล่าวถึงการสร้างถนนเชื่อมระหว่างเมืองพระนครกับเมืองต่าง ๆที่เรียกกันว่า “เส้นทางราชมรรคา” ได้โปรดเกล้า ฯ ให้ สร้างที่พักคนเดินทางหรือที่เรียกว่า “บ้านมีไฟ”หรือ “ธรรมศาลา” รวมจำนวนทั้งสิ้น ๑๒๑ แห่ง ควบคู่ไปกับ “อโรคยาศาล” หรือ “สถานพยาบาลชุมชน” จำนวน ๑๐๒ แห่ง 
๑ ในจำนวน ๑๐๒ แห่งของอโรคยศาลา  ที่พระเจ้าชัยวรมันที่ ๗  โปรดเกล้า ฯ ให้ สร้างขึ้นนั้น  คือ  โบราณสถานปรางค์กู่ ตำบลในเมือง อำเภอเมืองชัยภูมิ จังหวัดชัยภูมิ  โดยสันนิษฐานตามหลักฐานทางโบราณคดี  เนื่องจากมีแผนผังและลักษณะเหมือนกับโบราณสถานที่เป็นอโรคยาศาลในจำนวนนอกจากนี้  ที่สร้างขึ้นในราวพุทธศตวรรษที่ ๑๘ ก็คือ มีองค์ประธานอยู่ตรงกลาง ๑ องค์ บรรณาลัยด้านหน้า ๑ หลัง ล้อมด้วยกำแพงซึ่งมีโคปุระเฉพาะด้านหน้าทั้งหมด ก่อด้วยอิฐศิลาแลงยกเว้นกรอบประตูหน้าต่าง ทับหลัง เสาประดับล้วนเป็นหินทราย หันหน้าไปทางทิศตะวันออก ทิศตะวันออกเฉียงเหนือของปรางค์มีสระน้ำ ๑ สระ ตามรูปแบบอโรคยาศาลที่สร้างในรัชสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗
ปรางค์กู่ สร้างขึ้นตามคติความเชื่อขอมโบราณเพื่อเป็นที่ประดิษฐาน"พระไภษชัยคุรุไวฑูรย์ประภา"  ราวพุทธศตวรรษที่ ๑๘  หรือในช่วงพ.ศ. ๑๗๒๔ - ๑๗๖๓  ในสมัยเจนละ ขณะที่พระเจ้าชัยวรมันที่  ๗  พระเจ้ากรุงกัมพุชประเทศ ครองสิริราชสมบัติ โดยสร้างเป็นปรางค์ศิลาแลงทั้งหลัง มีประตูเข้าทางทิศตะวันออก มีกำแพงรูปสี่เหลี่ยม ล้อมรอบ เป็นสถาปัตยกรรมอีกแห่งหนึ่งที่ได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมขอมโบราณ คำว่า “ปรางค์กู่” นั้น เป็นชื่อเรียกของกลุ่มอาคารที่มีแผนผังและลักษณะแบบเดียวกันกับอาคารที่ เชื่อกันว่าเป็นอโรคยาศาล ที่สร้างขึ้นในพุทธศตวรรษที่ ๑๘  ในสมัยของพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗  ช่วงระหว่าง พ.ศ.๑๗๒๔ - ๑๗๖๓
ภายในปรางค์กู่ มีพระพุทธรูปปางมารวิชัยที่เคลื่อนย้ายมาจากที่อื่นประดิษฐานอยู่ มีเศียรเทวดาอิทธิพล ศิลปะขอม  ทับหลังที่กรอบประตูสลักเป็นรูปไตรรัตนมหายาน อันมีความหมายถึง พระพุทธเจ้าด้านการแพทย์ ทำให้ประชาชนมีความสุขและไม่มีโรคภัยไข้เจ็บ  ซึ่งพบการจารึกข้อความว่า  ให้อยู่ใต้พระบารมีของพระพุทธเจ้า ผู้ทรงการแพทย์คือ พระไภษัชยคุรุไวทูรยประภา ผู้ประทานความสุขเกษมและความไม่มีโรคให้แก่ประชาชน ปัจจุบันเป็นโบราณสถานที่สำคัญและมีสภาพสมบูรณ์ที่สุดแห่งหนึ่งในจังหวัดชัยภูมิ แสดงถึงวัฒนธรรมขอมโบราณที่แผ่ขยายมาถึงบริเวณจังหวัดตอนบนของดินแดนอีสานใต้แห่งนี้



(ภาพ : พระไภษัชยคุรุ  ศิลปะลพบุรี (ศิลปะขอมในประเทศไทย) พุทธศตวรรษที่ ๑๘ สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ (อ้วน ติสฺโส) มอบให้กรมศิลปากร จัดแสดง ณ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ มหาวีรวงศ์ จังหวัดนครราชสีมา)



(ภาพ : พระนามาภิไธยในแผ่นศิลา ในโอกาสที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จ ฯ ทอดพระเนตรโบราณสถานปรางค์กู่ ตำบลในเมือง อำเภอเมืองชัยภูมิ จังหวัดชัยภูมิ  เมื่อวันที่ ๓๐ เมษายน ๒๕๓๒)




(ภาพ : ศิลาจำหลักพระนามาภิไธย สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ในโอกาสเสด็จ ฯ ทอดพระเนตรโบราณสถานปรางค์กู่ ตำบลในเมือง อำเภอเมืองชัยภูมิ จังหวัดชัยภูมิ  เมื่อวันที่ ๓๐ เมษายน ๒๕๓๒)




(ภาพ : อาคารจัดแสดงโบราณวัตถุกลางแจ้ง บริเวณโบราณสถานปรางค์กู่ ตำบลในเมือง อำเภอเมืองชัยภูมิ จังหวัดชัยภูมิ)


เอกสารอ้างอิง
ธาดา สุทธิธรรม . "ภูมิที่ตั้งอโรคยศาลา: ความสัมพันธ์กับบริบททางผังเมือง" . วารสารเมืองโบราณ. ๒๕๔๗,ฉบับที่ ๓๐.๓


เรียบเรียงโดย  นายชินาทร  กายสันเทียะ  
                 ผู้อนุรักษ์มรดกไทยดีเด่น  
                 พุทธศักราช ๒๕๖๐  
                 กรมศิลปากร  กระทรวงวัฒนธรรม

วันที่สร้าง : 13 กันยายน 2560

6

แบ่งปัน
สร้างโดย