"วัดลี" คือจุดเริ่มต้นของพิพิธภัณฑ์เวียงพยาว(วัดลี) เกิดจากแรงบันดาลใจและความสำนึกรักถิ่นเกิดของพระครูอนุรักษ์บุรานันท์ เจ้าอาวาสวัดลี ที่ได้เล็งเห็นคุณค่าโบราณวัตถุ ซึ่งเป็นสมบัติของชาติจำนวนมากถูกทอดทิ้งอยู่ตามวัดร้างต่างๆ ในเมืองพะเยา ด้วยสำนึกแห่งความเป็นลูกหลานเมืองพะเยาที่มีอยู่ในสายเลือด ท่านจึงนำมาเก็บรักษาไว้ที่วัดลีเพื่อมิให้สูญหาย ด้วยระยะเวลากว่า 50 ปี ของการทำงานอนุรักษ์โบราณวัตถุ ทำให้โบราณวัตถุมีจำนวนมากขึ้นเรื่อยๆ จนกระทั่งไม่มีที่เก็บรักษาอย่างเพียงพอ จึงเป็นที่มาของความคิดการก่อตั้งพิพิธภัณฑ์เวียงพยาวขึ้น เพื่อเป็นแหล่งรวบรวมโบราณวัตถุและเป็นแหล่งเรียนรู้ทางด้านประวัติศาสตร์ โบราณคดี ศิลปวัฒนธรรมของเมืองพะเยาอีกแห่งหนึ่ง