พิพิธภัณฑสถานเครื่องถ้วยเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ถูกจัดตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ.๒๕๔๓ เนื่องในโอกาสครบรอบ ๔๐ ปี ของมหาวิทยาลัยกรุงเทพ พิพิธภัณฑสถานแห่งนี้เก็บรวบรวมเครื่องปั้นดินเผาโบราณจำนวนกว่า ๑๖,๐๐๐ รายการ ที่อาจารย์สุรัตน์ โอสถานุเคราะห์ ผู้ก่อตั้งมหาวิทยาลัยมอบให้

เพื่อกระตุ้นให้ผู้เยี่ยมชมเกิดความซาบซึ้งและเห็นคุณค่าของมรดกทางวัฒนธรรมไทย มหาวิทยาลัยกรุงเทพ มีความมุ่งมั่นที่จะพัฒนาพิพิธภัณฑสถานเครื่องถ้วยเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ให้เป็นศูนย์ศึกษาวิจัยและอบรมเกี่ยวกับเครื่องปั้นดินเผาสมัยประวัติศาสตร์ทุกแง่มุม รวมทั้งเป็นคลังบรรณสารทางเครื่องปั้นดินเผาที่สำคัญแห่งหนึ่งในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

การออกแบบและจัดแสดง

อาคารจัดแสดง ถูกออกแบบเป็นอาคารชั้นเดียว ตั้งอยู่ใกล้กับน้ำตกประดิษฐ์ เลียนแบบการสร้างเตาเผาเครื่องปั้นดินเผาของไทยที่มักสร้างบางส่วนอยู่ใต้ดิน จึงเป็นแรงบันดาลใจให้เกิดความคิดสำหรับการสร้างตัวอาคารจัดแสดงบางส่วนให้อยู่ใต้ดิน อาคารหลังนี้ได้รับรางวัลเหรียญทองสถาปัตยกรรมดีเด่นประเภทอาคารสถาบันหรืออาคารทางศาสนาประจำปี ๒๕๕๑ และเป็น ๑ ใน ๙ ของสถาปัตยกรรมสีเขียวดีเด่นของไทย (ASA Green Awards) ประจำปี ๒๕๕๒

ภายในอาคาร จัดแสดงเรื่องพัฒนาการของเครื่องปั้นดินเผาในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้โดยเน้นเครื่องปั้นดินเผาที่ถูกผลิตจากกลุ่มเตาในประเทศไทย รวมทั้งประวัติเครื่องปั้นดินเผาที่เป็นสินค้าออกของประเทศไทยและประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยอาศัยหลักฐานที่ถูกค้นพบจากแหล่งเรืออับปางและแหล่งเตาในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมทั้งเครื่องปั้นดินเผาที่ถูกค้นพบจากแหล่งขุดค้นตาก-อมก๋อยทางภาคตะวันตกของประเทศไทย

การเก็บรวบรวม

การเก็บรวบรวมของพิพิธภัณฑสถานฯ จะเน้นเครื่องปั้นดินเผาโบราณเป็นหลัก ส่วนใหญ่ถูกผลิตจากกลุ่มเตาในประเทศไทย และเครื่องปั้นดินเผาที่สั่งนำเข้ามาในประเทศไทยตั้งแต่สมัยโบราณ ซึ่งถูกผลิตจากกลุ่มเตาในประเทศเพื่อนบ้าน ได้แก่ จีน เวียดนาม และเมียนมาร์ รวมถึงเครื่องปั้นดินเผาเขมรที่ถูกผลิตจากกลุ่มเตาพนมดงเร็กในประเทศไทยและกลุ่มเตาพนมกุเลนในประเทศกัมพูชา พิพิธภัณฑสถานแห่งนี้ยังเป็นสถานที่เก็บรวบรวมเครื่องปั้นดินเผาที่ถูกค้นพบจากแหล่งขุดค้นตาก-อมก๋อยทางภาคตะวันตกของประเทศไทยที่ใหญ่ที่สุด ซึ่งสามารถเข้าถึงได้ง่ายและมีจุดเด่นตรงที่เป็นแห่งแรกที่แสดงให้เห็นถึงลำดับเวลาของการผลิตเครื่องปั้นดินเผาไทยที่เป็นสินค้าออก