พิพิธภัณฑ์ศาลปกครอง ตั้งอยู่บนชั้น ๒ ของอาคารศาลปกครอง มีพื้นที่จัดแสดง ๑๘๗.๒๐ ตารางเมตร และเปิดให้บริการแก่ผู้สนใจเข้าชมตั้งแต่วันที่ ๒๐ กันยายน พ.ศ.๒๕๕๔ เป็นต้นมา โดยจัดสร้างขึ้นเพื่อให้เป็นแหล่งเรียนรู้เรื่องราวของศาลปกครองและกระบวนการยุติธรรมทางปกครองของไทย สำหรับนิสิต นักศึกษา นักวิชาการ ข้าราชการและประชาชน ตลอดจนชาวต่างประเทศที่สนใจ

พิพิธภัณฑ์ศาลปกครอง เป็นแหล่งเรียนหนึ่งของศาลปกครอง ที่มีข้อมูลสำคัญทางประวัติศาสตร์เกี่ยวกับการจัดตั้งศาลปกครองในประเทศไทย ซึ่งมีประวัติยาวนานกว่า ๑๐๐ ปี นับจากจุดเริ่มต้นของแนวคิดที่จัดให้มีองค์กรพิจารณาเรื่องที่ราษฎรได้รับความเดือดร้อนในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พ.ศ.๒๔๑๗ ที่ทรงจัดตั้งเคาน์ซิลออฟสเตด ที่ปรึกษาราชการแผ่นดินขึ้น และมีพัฒนาเรื่อยมาจนเป็นศาลปกครองในปัจจุบัน 

แนวคิดการจัดทำพิพิธภัณฑ์ศาลปกครอง นำเสนอเรื่องราวโดยใช้ “การจารึก” (Inscription) เป็นแนวคิดหลัก เปรียบเสมือนการจดจารเรื่องศาลปกครองลงบนหน้ากระดาษของประวัติศาสตร์ชาติไทย ผู้เข้าชมจะได้พบกับเทคโนโลยีการจารึกหลากหลายชนิด เช่น การแกะสลักบนหิน โลหะ การกัดกรด การพ่นทราย การเผาด้วยความร้อน และการฉลุด้วยเลเซอร์ รูปแบบการจารึกที่เปลี่ยนไปเป็นสัญลักษณ์แทนการเคลื่อนที่ของกาลเวลาจากยุคหนึ่งไปสู่ยุคหนึ่ง จากอดีตสู่ปัจจุบัน ซึ่งจะทำให้ผู้เข้าชมสามารถรับรู้เรื่องราวของศาลปกครองไปพร้อมกับได้สัมผัสงานศิลปกรรมที่น่าประทับใจหลากหลายประเภท

พิพิธภัณฑ์ศาลปกครอง ประกอบด้วยเนื้อหา ดังนี้

๑. ร้องทุกข์ถวายฎีกา เป็นการบอกเล่าเรื่องราวการร้องทุกข์ของประชาชนต่อผู้ปกครองประเทศซึ่งมีรูปแบบการร้องทุกข์แตกต่างกันตามยุคสมัย เช่น ในสมัยพ่อขุนรามคำแหงมหาราช ใช้วิธีการสั่นกระดิ่งร้องทุกข์ ในสมัยอยุธยาใช้วิธีร้องเรียนต่อเจ้าขุนมูลนายหรือร้องเรียนต่อพระมหากษัตริย์ผ่านเจ้าขุนมูลนายที่ตนสังกัด และในสมัยรัชกาลที่ ๓ ใช้วิธีตีกลองร้องทุกข์(กลองวินิจฉัยเภรี) เป็นต้น

๒. ที่ปฤกษาแห่งแผ่นดิน  การร้องทุกข์ของประชาชนได้เปลี่ยนแปลงไปจากเดิม เมื่อพระบาทสมเด็จ
พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระราชดำริที่จะพัฒนาประเทศในหลายๆ ด้าน จึงทรงแต่งตั้ง “เคาน์ซิลออฟสเตด” หรือ คณะที่ปรึกษาราชการแผ่นดิน โดยมีหน้าที่สำคัญประการหนึ่ง คือ การพิจารณาเรื่องที่ราษฎรได้รับความเดือดร้อนเช่นเดียวกับสภาแห่งรัฐ (conseil d’Etatหรือ council of state) ของประเทศในภาคพื้นทวีปยุโรป ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการพัฒนาไปสู่การจัดตั้งศาลปกครองในปัจจุบัน

๓. เรื่อง “ปกครอง” ในวันวาน  การจัดตั้งองค์กรวินิจฉัยคดีปกครอง เพื่อทำหน้าที่พิจารณาข้อพิพาท
ทางปกครองระหว่างรัฐกับเอกชน ได้เริ่มภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พุทธศักราช ๒๔๗๕ และได้มีการจัดตั้งองค์กรดังกล่าวขึ้นมาหลายองค์กร และพัฒนามาเป็นศาลปกครองในปัจจุบัน

๔. ปฐมกาลแห่งศาลปกครองไทย ความสำเร็จจากการตราพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ.๒๕๔๒  มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ ๑๑ ตุลาคม พ.ศ.๒๕๔๒ ส่งผลให้มีสำนักงานศาลปกครอง ทำหน้าที่หน่วยงานธุรกิจของศาลปกครอง และสำนักงานศาลปกครองเริ่มเปิดทำการ โดยเช่าอาคาร Exim ชั้น ๒๒ – ๒๓ ถนนพหลโยธิน ต่อมากลางปี พ.ศ.๒๕๔๓ ได้เช่าอาคารเอ็มไพร์ ทาวเวอร์ชั้น ๓๑ – ๓๗ และชั้น ๔๓ ถนนสาทรใต้ แขวงยานนาวา เขตสาทร กรุงเทพฯ เป็นที่ทำการชั่วคราว

๕. ศักราชใหม่แห่งความยุติธรรม  รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๔๐ ได้กำหนดให้มีการจัดตั้ง “ศาลปกครอง” แยกต่างหากจากศาลอื่น และเปิดทำการเมื่อวันที่ ๙ มีนาคม พ.ศ.๒๕๔๔ ทำหน้าที่อำนวยความยุติธรรมเกี่ยวกับข้อพิพาททางปกครองแก่คู่กรณีเพื่อให้เกิดความเป็นธรรมในสังคม  

๖. สยามร่มเย็น แผ่นดินเป็นสุข นับตั้งแต่เปิดทำการศาลปกครอง พ.ศ.๒๕๔๔ จนถึงปัจจุบัน
ศาลปกครองได้เปิดทำการแล้วรวมจำนวน ๑๔ แห่ง ซึ่งแต่ละแห่งครอบคลุมพื้นที่ทั่วประเทศ มีอำนาจหน้าที่และเขตอำนาจของแต่ละชั้นศาล  ทำให้ประชาชนที่ได้รับความเดือดร้อนไม่ว่าอยู่แห่งหนใด สามารถเข้าถึงความยุติธรรมได้โดยสะดวก

๗. ทั่วถิ่นทุกข์ ใกล้ไกลได้พึ่งพา  อีกภารกิจหนึ่งของศาลปกครอง คือ เผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับ
ศาลปกครอง กฎหมายปกครอง และบรรทัดฐานในการปฏิบัติราชการแก่เจ้าหน้าที่ของรัฐ ประชาชน ผู้นำชุมชนและสื่อมวลชน เพื่อให้เข้าใจอำนาจหน้าที่ของศาลปกครองมากยิ่งขึ้น

๘. สานสัมพันธ์เดินหน้าสู่สากล ศาลปกครองได้พัฒนาทางด้านวิชาการ โดยร่วมมือกับรัฐบาลและหน่วยงานในต่างประเทศ ซึ่งการสร้างความสัมพันธ์กับนานาประเทศ งถือเป็นอีกภารกิจหนึ่งที่ศาลปกครองดำเนินการมาโดยตลอด ทั้งในรูปแบบของการพัฒนาวิชาการด้านกฎหมายปกครอง ด้านบุคลากร และการสร้างบรรทัดฐานการพิจารณาคดีปกครองให้อยู่ในระดับสากล 

๙. แม้ผ่านพ้นวันใดได้จดจำ ปิดท้ายการเข้าชมด้วยการถ่ายภาพเป็นที่ระลึกในบรรยากาศของพิพิธภัณฑ์ศาลปกครองจาก Photo booth พร้อมส่ง e-mail ให้ผู้เข้าชมได้นึกถึงวันหนึ่งที่ได้มาเยือน “พิพิธภัณฑ์ศาลปกครอง”