ในอดีตที่ผ่านมาตำบลบ่อพลอย อำเภอบ่อไร่ จังหวัดตราด เป็นแหล่งที่มีความเจริญรุ่งเรือง อุดมไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติ คือ พลอย (ทับทิมสยาม) ซึ่งมีจำนวนมาก มีนักแสวงหาโชคได้ย้ายถิ่นฐานมาจากทั่วสารทิศ เดินทางเข้ามาขุดพลอยทำเหมืองพลอย ในตำบลบ่อพลอย เป็นจำนวนมาก การค้าขาย สังคมเศรษฐกิจเจริญรุ่งเรืองมากจนกระทั่งประมาณปี พ.ศ. 2540 การขุดพลอย ร่อนพลอย ทำเหมืองพลอยเริ่มซบเซา เนื่องจากพื้นที่ที่เปิดสัมปทานเริ่มหมด ไม่สามารถ ทำการขุดพลอย ร่อนพลอย หรือทำเหมืองพลอย ทำให้อาชีพของคนทำพลอยเริ่มเลือนหายไปด้วย

            ดังนั้น เทศบาลตำบลบ่อพลอย ได้ตระหนักถึงความสำคัญของประวัติตำนานในการทำเหมืองพลอยของคนตำบลบ่อพลอยจะสูญหายไป จึงได้จัดสร้างพิพิธภัณฑ์ ประวัติและตำนานวิวัฒนาการของการขุดพลอยเพื่อให้เยาวชนรุ่นหลังและประชาชนทั่วไปได้ศึกษาเรียนรู้เกี่ยวกับการขุดพลอย โดยใช้ชื่อว่าพิพิธภัณฑ์ “เมืองอัญมณี”