วัดหนองแวง เดิมชื่อ "วัดเหนือ" ตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ.2332 โดยท้าวเพยเมืองแพน เจ้าเมืองขอนแก่นคนแรก ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาครั้งแรก เมื่อปี พ.ศ.2442 และได้สร้างพระมหาธาตุแก่นนครอนุสรณ์สาธุชน (พระธาตุ 9 ชั้น) เพื่อทูลเกล้าถวายเป็นพระราชสักการะมหามงคลเทิดพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ในวโรกาสครองสิริราชสมบัติครบ 50 ปี และเพื่อเป็นมหามังคลานุสรณ์ครบ 200 ปี เมืองขอนแก่น 

ความวิจิตรขององค์พระธาตุ คือ มีฐานพระธาตุกว้าง 50 x 50 เมตร องค์พระธาตุกว้าง 40 x 40 ความสูงสุดเนื้อปูน 72 เมตร ถึงยอดฉัตร 80 เมตร พื้นที่ทั้งหมด 7,780 ตารางเมตร พระจุลธาตุ 4 องค์ ตั้งอยู้ 4 มุม มีกำแพงแก้วพญานาค 7 เศียร ล้อมรอบ กว้าง 72 x 72 เมตร เป็นศิลปะสมัยทวารวดี ผสมผสานศิลปะอินโดจีน "รูปทรงแบบชาวอีสานตากแห"  ประกอบด้วย

ชั้นที่ 1 เป็นหอประชุม มีพระบรมสารีริกธาตุอยู่บนบุษบกตรงกลาง และมีพระประธานประดิษฐานอยู่ 5 องค์ (ตรงกลาง 1 องค์ ทิศเหนือและทิศใต้ ด้านละ 2 องค์) ต้นเสาเขียนภาพเทพชุมนุมล้อมรอบ เพดานเขียนภาพเทพพนมปีกค้างคาว ดาวล้อมเดือน จตุรเทพดารา บานประตูหน้าต่างแกะสลักนิทานเรื่องจำปาสี่ต้น โดยเฉพาะบานประตูใหญ่แกะสลัก 3 มิติ และฝาผนังด้านในเขียนภาพประวัติเมืองขอนแก่น

ชั้นที่ 2 เป็นที่แสดงของใช้ชาวอีสาน บานประตู หน้าต่าง เขียนลวดลายเบญจรงค์ภาพนิทานเรื่อง "สังสินไช" ฝาผนังด้านในเขียนภาพคะลำ

ชั้นที่ 3 เป็นหอปริยัติ บานประตูหน้าต่างเขียนภาพนิทานเรื่องนางผมหอม ฝาผนังด้านในเขียนเรื่อง เวสสันดรชาดก

ชั้นที่ 4 เป็นหอปฏิบัติธรรม บานประตูหน้าต่างเขียนภาพพระประจำวันเกิด  เทพประจำทิศ  ตัวพึ่ง-ตัวเสวย

ชั้นที่ 5 เป็นหอพิพิธภัณฑ์ บานประตูหน้าต่างแกะสลัก 1 มิติ

ชั้นที่ 6 เป็นหอพระอุปัฌายาจารย์ บานประตูหน้าต่างแกะสลัก 1 มิติ นิทานชาดกเรื่องพระเวสสันดร

ชั้นที่ 7 เป็นหอพระอรหันตสาวก  บานประตูหน้าต่างแกะสลัก 1 มิติ นิทานชาดกเรื่องพระเตมีใบ้

ชั้นที่ 8 เป็นหอพระธรรม รวบรวมพระธรรมคัมภีร์สำคัญทางศาสนา โดยเฉพาะพระไตรปิฏก และบานประตูหน้าต่างแกะสลักพรหม 16 ชั้น 

ชั้นที่ 9 หอพระพุทธ เป็นที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุตรงกลางบุษบก บานประตูหน้าต่างแกะสลัก 3 มิติ รูปพรหม 16 ชั้น และเป็นหอชมวิวทิวทัศน์ตัวเมืองขอนแก่นทั้ง 4 ด้าน โดยเฉพาะทางทิศตะวันออกติดบึงแก่นนคร