บ้านฝิ่นเป็นพิพิธภัณฑ์เอกชน ก่อตั้งโดยคุณพัชรี ศรีมัธยกุล ซึ่งเริ่มต้นจากการเปิดร้านค้าขายของที่ระลึกและของเก่า ต่อมาคุณพัชรีเริ่มตระหนักว่า ของเก่าที่ขายอยู่ในร้านจะหมดไป จึงเริ่มความคิดที่จะทำพิพิธภัณฑ์ เพื่อเป็นการอนุรักษ์ของเก่า โดยได้คุณรงค์ วงษ์สวรรค์ นักเขียนและศิลปินแห่งชาติ เป็นผู้ตั้งชื่อของพิพิธภัณฑ์ให้

คุณพัชรีทำการค้นคว้าข้อมูลจากสำนักงาน ปปส. มหาวิทยาลัยต่างๆ และหนังสือทุกเล่มที่มีการอ้างอิงข้อมูลที่เกี่ยวกับฝิ่น โดยให้เพื่อนที่เป็นอาจารย์ที่มหาวิทยาลัยมหิดลแปลเนื้อหาทั้งหมดเป็นภาษาอังกฤษ ส่วนเทคนิคการจัดแสดงเป็นความช่วยเหลือจากนักศึกษาอาชีวะ   

วัตถุสะสมส่วนใหญ่ได้มาจากการตระเวนเข้าไปค้นหาจนถึงจีนตอนใต้ รวมถึงการค้าของเก่าที่มีของหมุนเวียนเข้ามาตลอดเวลา มีการจัดทำบัญชีกำกับ ในขณะนี้มีของที่จัดแสดงประมาณ 300 ชิ้น ส่วนอีกประมาณ 1,680 ชิ้นอยู่ในคลัง โดยมีแผนขยายพื้นที่จัดแสดงเพิ่มเติม   

การจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ แบ่งเป็น 2 ชั้น

ชั้นล่าง แบ่งเป็น 8 โซน ได้แก่

โซน 1  ประวัติฝิ่น

โซน 2  ตำนานฝิ่น

โซน 3  พืชฝิ่น และเครื่องมือ อาทิ มีดกรีดฝิ่น เกรียงปาดฝิ่น กล่องฝิ่น

โซน 4  ตาชั่งฝิ่นและเป้ง

โซน 5  กล้องสูบฝิ่น          

โซน 6  อนุพันธ์ฝิ่น           

โซน 7  โทษของฝิ่น

โซน 8  แสดงความคิดเห็น

ชั้นบน แบ่งเป็น 3 โซน ได้แก่

โซน 9  มูยาล้านนา

โซน 10  ไปป์น้ำ

โซน 11  นิทรรศการปลาบึก กะเหรียงคอยาว และสถานที่ท่องเที่ยวเชียงแสน