webboard

  1. Home
  2.    >   Museum Thailand
  3.    >   Webboard
  4.    >   คืนจิตวิญญาณให้สะพานมอญ...ก่อนจะสายเกินแก้

คืนจิตวิญญาณให้สะพานมอญ...ก่อนจะสายเกินแก้

27 November 2017

like 0

29 views

1

แบ่งปัน
๑.
“ปรี๊ด ปรี๊ด ชิดเข้ามา ชิดเข้ามา พระไม่เดินไปหาคุณหรอก ฉันเป็นโฆษกที่นี่ทุกวัน ฉันรู้” เสียงกึ่งตะโกนของสาวมอญวัยกลางคน นาม “บุญเย็น” ดังสลับกับเสียงนกหวีดที่เธอเป่าเป็นระยะๆ สยบความวุ่นวายของผู้คนที่กำลังอลหม่านอยู่ ณ ปลายซอยสะพานมอญ ซอย ๕ อำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี ได้ชะงัด 
                               https://www.img.in.th/image/o7Osj
ทั้งๆ ที่เธอไม่ได้เป็นเจ้าหน้าที่ ไม่มีฐานะตำแหน่งใดๆ นอกจากเป็นผู้พลัดถิ่นชาวมอญสามัญธรรมดาคนหนึ่ง ที่มีจิตอาสามาช่วยจัดระเบียบการใส่บาตรของบรรดานักท่องเที่ยว ด้วยภาพลักษณ์ที่สร้างรอยยิ้มให้ผู้พบเห็น คือประแป้งสมุนไพรตะนาคาสองพวงแก้ม และประดับดอกไม้ดอกใหญ่เท่าจานที่เรือนผม จนดูเหมือนไม่มีใครถือสาน้ำเสียงที่ฟังดูขึงขังของเธอ

และยอมรับว่า  ถ้าไม่มีจิตอาสาอย่างเธอ สะพานมอญในเช้าวันหยุดสุดสัปดาห์ของฤดูกาลท่อง
เที่ยว ตั้งแต่ราวเดือนพฤศจิกาถึงกุมภาพันธ์ จะวุ่นวายพัลวันเพียงใด ในเมื่อสะพานมอญ หรือสะพานอุตตมานุสรณ์ คลาคล่ำไปด้วยนักท่องเที่ยวทั้งไทยและเทศที่เดินทางมาจากทั่วทุกสารทิศ 
ในขณะที่ซอยสะพานมอญ ๕ ก็เป็นซอยแคบๆ ซอยหนึ่งเท่านั้น
                                https://www.img.in.th/image/o7HuQ
ความชุลมุนจะเริ่มตั้งแต่ราวตีห้าครึ่ง รถที่เลี้ยวเข้าซอยทุกคัน จะถูกโบกให้ชะลอความเร็ว พร้อมเสียงให้ข้อมูลว่า ข้างในซอยไม่มีที่จอดรถแล้ว ฉันหรือหนู หรือผมจะหาที่จอดรถให้ อีกทั้งยังมีบริการให้เช่าชุดแต่งกายแบบมอญ ไปสวมใส่ขณะร่วมพิธีตักบาตร ก่อนไปถ่ายภาพสวยๆ กับฉากสำคัญคือสะพานมอญเป็นที่ระลึก อีกทั้ง ฉัน หนู หรือผม ยังจัดโถข้าว กับข้าว ขนม นม น้ำ ดอกไม้ แถมเก้าอี้นั่งรอพระไว้ให้เสร็จสรรพอีกด้วย

ภาพที่ออกมาจึงต้องมีเด็กวัด ไปจนกระทั่งทหารในเครื่องแบบ คอยถือเข่งเดินตามหลวงพี่ หลวงพ่อ เพื่อคอยรับบุญทานที่ล้นเกินไปมากมายใส่ได้หลายคันรถ ทั้งๆ ที่ประเพณีการตักบาตรของชาวมอญแท้ๆ แต่ไหนแต่ไรมา จะใส่เฉพาะข้าวลงไปในบาตร จากนั้นเมื่อกับถึงวัดแล้ว ชาวบ้านจะจัดเวรกันสำรับกับข้าว เรียกว่า “จังหัน” ไปถวาย เช่นเดียวกับประเพณีตักบาตรข้าวเหนียวของชาวหลวงพระบางในลาว จนกล่าวได้ว่า สะพานมอญซอย ๕ ในช่วงไฮซีซั่น ถูกยึดครองโดยนักท่องเที่ยวโดยสิ้นเชิง .ในขณะที่วัฒนธรรมประเพณีอันเป็นอัตลักษณ์ ก็ถูกปลอมปนโดยปริยาย
                                    https://www.img.in.th/image/o7dQq

๒.
เอกสารงานวิจัยเรื่อง “ม็อบสะพานมอญ: ขบวนการทวงสิทธิของคนชายขอบและประชาสังคม” โดย อ.ณรงค์เดช นวลมีชื่อ ผศ.ฟ้อน เปรมพันธุ์  สิริมา เจริญศรี และคณะ เล่าประวัติความเป็นมาของสะพานแห่งนี้ว่า...

....จากเหตุการณ์เมื่อ 50 ปีที่แล้ว เมื่อเด็กนักเรียนชาวมอญ ประสบอุบัติเหตุจมน้ำเสียชีวิต จากการนั่งเรือรับจ้างของคนไทย แล้วไม่สามารถเอาผิดกับเจ้าของเรือได้ เพราะสถานะความเป็น “คนต่างด้าว” ของชาวมอญ 

กลายเป็นแรงผลักดันให้หลวงพ่ออุตตมะ ระดมชาวมอญร่วมแรงร่วมใจกันสร้างสะพานไม้ โดยยอมต่อสู้เรื่องคดีความ หากมีการฟ้องร้องจากเจ้าของเรือรับจ้าง และยอมให้เผาสะพานหากต้องแพ้คดีเรื่องกรรมสิทธิ์ครอบครองพื้นที่สร้างสะพาน 

วิวัฒนาการของสะพานมอญ จึงก่อรูปเป็นจิตสำนึกร่วมของชุมชนมอญพลัดถิ่น รวมถึงชาวกะเหรี่ยง  ไทยและพี่น้องชาติพันธุ์ต่างๆ ที่ร่วมกันเรียนรู้การใช้สิทธิ ผ่านการสร้าง การใช้ประโยชน์ การซ่อมแซม การอนุรักษ์และพัฒนา จนตกผลึกกลายเป็นความรัก ความผูกพัน ความหวงแหนและความศรัทธาที่มีต่อหลวงพ่ออุตตมะ ผู้เป็นศูนย์รวมจิตใจ
                                   https://www.img.in.th/image/o7jzg
ดังปรากฏว่าเมื่อสะพานมอญขาดเพราะถูกแรงน้ำซัด ในปี ๒๕๕๖ และภาครัฐได้พรากสิทธิการซ่อมแซม ด้วยการดึงเอาไปจัดการเอง โดยส่งมอบสิทธิการซ่อมแซมให้ภาคเอกชน ขาดการมีส่วนร่วมของชุมชนนานกว่า 1 ปี ยังไม่สำเร็จ ทำให้เกิด “ม็อบสะพานมอญ” ขบวนการทวงสิทธิของคนชายขอบและเครือข่ายประชาสังคม ที่ผนึกกำลังกันต่อรองกับอำนาจรัฐ

จนในที่สุด ด้วยความร่วมมือระหว่างชาวบ้านกับทหารพัฒนา สะพานอุตตมานุสรณ์ หรือสะพานมอญ ก็ฟื้นคืนมาอีกครั้งในปี ๒๕๕๘ พร้อมชื่อเสียงดังกระฉ่อนยิ่งกว่าเดิม ขนาดทีวีดิจิทัล ช่อง ๓๒ (ไทยรัฐทีวี.) ส่งทีมถ่ายทอดสดวันฉลองสะพานใหม่ให้คนทั้งประเทศได้ประจักษ์ นับแต่นั้น มูลค่าการตลาดของสะพานมอญก็พุ่งสูงจนแทบจะแซงหน้า “สะพานข้ามแม่น้ำแคว” ที่คนทั่วโลกรู้จัก และดึงดูดนักท่องเที่ยวเข้าอำเภอชายแดนตะวันตกสุดอย่างสังขละบุรีได้มากมายมหาศาล

๓.
แต่นับวันที่สะพานมอญซึ่งสร้างด้วยไม้โด่งดัง ทว่า จิตวิญญาณของสะพานกลับค่อยๆ ลดน้อยลงไป เมื่อผลประโยชน์ก้อนใหญ่เข้ามามีอิทธิพลมากขึ้นทุกที รอวันที่สะพานอาจต้องเงียบเหงา เพราะผู้มาเยือนแล้วไม่ประทับใจ จากภาวะไร้การจัดการ จนความชุลมุนและอลหม่านเข้ามาแทนที่ เฉกเช่นภาวะที่เกิดกับแหล่งท่องเที่ยวบางแห่งมาแล้ว

“หลวงพ่ออุตตมะก็สิ้นแล้ว ใครจัดระเบียบก็ยาก” เสียงรำพึงรำพันดังมาจากภาคประชาสังคมฟากฝั่งหนึ่งของสะพาน 

“ไม่ยากมาก ถ้างานนี้ ว-ท-ม. จับมือกัน หมายถึงว.วัด คือท่านเจ้าอาวาสวัดวังก์วิเวการาม หรือวัดหลวงพ่ออุตตมะ กับ ท. คือผบ.กองพันทหารช่าง ค่ายสุรสีห์ ซี่งมีบทบาทสำคัญในการซ๋อมสะพาน และ ม. คือมหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี โดยท่านผอ.สำนักศิลปะและวัฒนธรรม ซึ่งล้วนเป็นที่ยอมรับของชาวบ้าน ผนึกกำลังกันเป็นที่ปรึกษาให้ชาวบ้าน 

ในการจัดระเบียบสะพานมอญ เริ่มจากการหาที่ดินสร้างที่จอดรถขนาดใหญ่ จากนั้นห้ามรถยนต์ทุกชนิดเข้าซอยสะพานมอญ ซอย ๔-๕-๖ ยกเว้น ชัตเทิลบัส (Shuttle Bus) ที่คณะกรรมการจัดไว้ให้ลำเลียงนักท่องเที่ยวจากจุดจอดรถไปสะพานมอญ และจำกัดจำนวนคนที่จะขึ้นไปเดินบนสะพานแต่ละช่วงเวลา 

พร้อมกับฟื้นคืนประเพณีการใส่บาตรที่แท้ของชาวมอญ ส่วนใครจะถวายข้าวสาร อาหารแห้ง บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ขนมนมเนย ให้ไปถวายที่วัด แล้ววัดก็นำส่วนเกินไปบริจาคให้มูลนิธิเด็กกำพร้า หรือคนชราที่ยากจนที่มีอยู่มากมาย 
                                 https://www.img.in.th/image/o7yE9
เช่นนี้แล้ว สะพานอุตตมานุสรณ์ หรือสะพานมอญ ที่สร้างโดยชาวมอญ กะเหรี่ยง จีน ไทย ฯลฯ  ก็จะดำรงอยู่อย่างยั่งยืน เป็นอนุสรณ์ทรงคุณค่าในการรำลึกถึง “พ่อทั้งสาม” ที่ชาวมอญและกะเหรี่ยงนับถือ คือพ่อผู้ให้กำเนิด (หมายถึงบรรพชน) หลวงพ่ออุตตมะ ผู้นำพวกเขาหนีร้อนมาพึ่งเย็น และพ่อเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๙ ผู้ทรงมีเมตตาให้พวกเขามาอาศัยใต้ร่มบรมโพธิสมภาร ณ ผืนแผ่นดินสังขละบุรีอันร่มเย็นเป็นสุขแห่งนี้....ชั่วกาลนาน
...

*เอกสารอ้างอิง เอกสารงานวิจัยเรื่อง “ม็อบสะพานมอญ: ขบวนการทวงสิทธิของคนชายขอบและประชาสังคม” โดย อ.ณรงค์เดช นวลมีชื่อ ผศ.ฟ้อน เปรมพันธุ์  สิริมา เจริญศรี และคณะ 

**********************

Created Date :

1

แบ่งปัน
created by
hot hit

วิลล่าวัฒนา พระตำหนักที่ประทับของรัชกาลที่ ๙

วิลล่าวัฒนา (Villa Vadhana)  เป็นพระตำหนักที่ประทับของสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลย...

Moon

0

สุนทรียภาพของชีวิตในงานพระเมรุมาศ

ผมคิดว่า การเดินทางท่องเที่ยว  การเข้าชมพิพิธภัณฑ์ การชื่นชมงานศิลปะ (Art Appreciation)&nb...

teeraparb lohitkul

1