webboard

  1. Home
  2.    >   Museum Thailand
  3.    >   Webboard
  4.    >   ขอเชิญเจ้าฟังเพลงวังเวงใจ ดนตรีในวัฒนธรรมไทยและตะวันตก

ขอเชิญเจ้าฟังเพลงวังเวงใจ ดนตรีในวัฒนธรรมไทยและตะวันตก

07 September 2017

like 1

195 views

1

แบ่งปัน
พจนานุกรมฉบับมติชน นิยามศัพท์ “วังเวง” ว่า "ก. ลักษณะของบรรยากาศที่ให้ความรู้สึกเปล่าเปลี่ยว"

ส่วนคำว่า “วังเวงใจ” นั้นหมายถึง ใจคออ้างว้างเปล่าเปลี่ยว

ทำให้ผมออกจะสงสัย ว่าความหมายของคำ “วังเวง” นี้ดูจะเปลี่ยนไปจากสมัยก่อนไม่น้อย เพราะหากเราพิจารณาจากเนื้อเพลงของเพลง "ราตรีประดับดาว" จะพบท่อนหนึ่งมีความว่า

“ขอเชิญเจ้าฟังเพลงวังเวงใจ เพลงของท่านแต่งใหม่ในวังหลวง”

ซึ่งไม่ควรจะมีความหมายไปในทางเปล่าเปลี่ยวอ้างว้างเป็นแน่

นอกจากนั้น การชื่นชมเสียงเพลงในวรรณกรรมไทยเก่าๆ ยังมักบรรยายเสียงเพลงที่ไพเราะว่ามีความ “เยือกเย็น” “เย็นใจ” “หวานเย็น” อยู่เนืองๆ 

และเท่าที่ผมทราบ ไม่มีการบรรยายถึงดนตรีไทยที่ “เร่าร้อน” “ดุดัน” เลยแม้แต่น้อย

ดังนั้นแล้ว คำว่า “วังเวง” ก็ควรจะมีความหมายเดิมที่ใกล้เคียงกับความสงบ เยือกเย็น ซ่านใจ นั่นเอง

นี่เป็นบุคลิกอย่างหนึ่งที่สำคัญยิ่งของดนตรีไทย และทำให้ดนตรีไทยแตกต่างกับดนตรีตะวันตกอย่างใหญ่หลวง นั่นคือ ดนตรีไทยเน้นความราบเรียบของเสียง ความเยือกเย็นของท่วงทำนองเพลง ความสม่ำเสมอของอารมณ์เพลง

ขณะที่ดนตรีตะวันตก (ดนตรีคลาสสิค) เน้นที่ “ความขัดแย้ง” คือจะต้องมีความขัดแย้ง เช่น เสียงสูงประชันกับเสียงต่ำ เสียงดังสลับกับเสียงเบา เสียงสั้นสลับกับเสียงยาว เช่นนี้ เป็นต้น

(ส่วนการบรรเลงเดี่ยวเพลงไทยที่เน้นการโชว์ทักษะ มีการแสดงออกอย่างหลากหลายอารมณ์กว่าเพลงเก่าๆ ผมเชื่อว่าเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นใหม่และน่าจะได้รับอิทธิพลจากวิธีคิดแบบตะวันตกบ้างไม่มากก็น้อย)

ดนตรีไทยจึงเปรียบเหมือนกาพย์กลอน ที่เน้นการรับส่งสัมผัส มีวรรคตอนเป็นคู่ๆ ที่ชัดเจน บรรเลงด้วยความราบเรียบสม่ำเสมอ และไม่นิยมสร้างความประหลาดใจให้แก่ผู้ฟัง

ขณะที่ดนตรีตะวันตกนั้นเป็นตรงกันข้าม

อย่างไรก็ตาม ในนิยายเรื่อง “โลกละคร” ของ พ. เนตรรังษี ที่แต่งขึ้นในราวปี 2477 ได้กล่าวถึงบุคลิกของเพลงเพลงหนึ่งผ่านความนึกคิดของตัวละคร (หญิง) ผู้รับฟังเพลงว่า

“ทันใดนั้นกังวานของเสียงอันไพเราะก็ไหวตัวขึ้นในท่ามกลางความเงียบ ครางกระหึ่ม... ชัดและช้า

"มันทำให้กันยาต้องตรึงร่างแน่นอยู่กับเก้าอี้ มือของผู้ดีดสั่น แต่ผู้ฟังรู้สึกหัวอกสะท้าน เหมือนต้องความเย็น...

"ความชัดเจนของเสียงอันกลั่นจากความชำนิชำนาญของผู้ดีดระคนกับความไพเราะของเนื้อหาของทำนองเพลงซึ่งมีความโศกเยือกเย็นเป็นทุนอยู่แล้ว ชวนให้เคลิบเคลิ้มราวกับจะสามารถบังคับหัวใจให้หยุดทำหน้าที่เสียชั่วครู่

"ทันใดนั้นเอง ทำนองเพลงซึ่งมีจังหวะเนิบๆ ช้า อ่อนหวานก็พลันเปลี่ยนเป็นจังหวะเก็บอย่างถี่... รวดเร็ว... 

"มันเร่งเร้าให้หัวใจเต้นเร็ว... ถี่ และตื่นเต้นฉุดกระชากลากไปโดยมิยับยั้ง อย่างน่าเหน็ดเหนื่อย”

เครื่องดนตรีที่ถูกบรรเลงในเรื่องคือ “ออร์แกน” แต่เพลงที่บรรเลงเป็นเพลงไทย เพราะในบทสนทนาต่อมา ตัวละครกล่าวว่าเพลงนี้มีส่วนคล้ายกับเพลง “พญาโศก” และมีชื่อว่าเพลง “ลมหวน”

ความตอนนี้น่าจะเป็นหลักฐานหนึ่ง ของการผสมผสานระหว่างบุคลิกของดนตรีไทยเข้ากับดนตรีตะวันตก เริ่มแทรกบุคลิกของดนตรีตะวันตกที่มี “ความขัดแย้ง” เข้าไปในดนตรีไทย ดังที่บทบรรยายได้กล่าวถึงความรู้สึกอันเร่งเร้าหัวใจดังยกมาข้างต้นนั่นเอง

(ไม่ต้องสงสัยเลยว่าท่าทีในการบรรยายดังกล่าวได้รับอิทธิพลมาจากวิธีคิดแบบโรแมนติคนิยมในศิลปะและการดนตรีแน่ๆ)

แต่เพลง “ลมหวน” นี้จะเป็นบทเพลงเดียวกับที่แต่งโดย ม.ล. พวงร้อย สนิทวงศ์ หรือไม่ ผมยังไม่แน่ใจ เพราะมีบันทึกว่าเพลงลมหวนของ ม.ล. พวงร้อยได้รับการเผยแพร่ครั้งแรกในปี 2481 ในภาพยนตร์เรื่อง “แม่สื่อสาว”

แต่เพลง “ลมหวน” ที่เอ่ยถึงในนิยายเรื่องนี้มีมาแต่ปี 2476

และเพลงลมหวนของ ม.ล. พวงร้อยก็ไม่ได้มีบุคลิกที่ขัดแย้งกันรุนแรงอย่างที่ตัวละครบรรยายไว้แต่อย่างใด

จึงขอทิ้งไว้เป็นปริศนา และหากว่ามีผู้รู้ท่านใดจะช่วยกรุณาบอกเล่าถึงความเป็นมาของเพลงนี้ก็จะขอขอบพระคุณเป็นอย่างยิ่ง

Created Date :

1

แบ่งปัน
created by
hot hit

ทิศทางมิวเซียม 2018 : จาก“กล่องมหาสมบัติ”สู่“กล่องเครื่องมือ”

เมื่อถึงเดือนกันยายน ก็หมายถึงใกล้ไตรมาสสุดท้ายของปี ซึ่งโดยปกติแล้ว มักเป็นเวลาที่คนทำงานในภาคธุรกิจจะคุ...

Nithinand

1

สุนทรียภาพของชีวิตในงานพระเมรุมาศ

ผมคิดว่า การเดินทางท่องเที่ยว  การเข้าชมพิพิธภัณฑ์ การชื่นชมงานศิลปะ (Art Appreciation)&nb...

teeraparb lohitkul

1

ในหลวงรัชกาลที่๙กับการเสด็จเยือนประเทศในอาเซียน : ประเทศฟิลิปปินส์

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๙ และสมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถในรัชกาลที่ ๙ เสด็จเยือนสาธา...

aseanculturalcenter

0