webboard

  1. Home
  2.    >   Museum Thailand
  3.    >   Webboard
  4.    >   ยอร์ช วอชิงตัน กับสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ร่องรอยของ ‘เสรีชน’ ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร

ยอร์ช วอชิงตัน กับสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ร่องรอยของ ‘เสรีชน’ ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร

29 March 2017

like 1

314 views

share

ในรายการเครื่องบรรณาการถวายพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 4 และสมเด็จพระปิ่นเกล้าเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่นายทาวน์เซนด์ แฮร์ริส (Townsend Harris) ฑูตจากสหรัฐอเมริกา ที่ประธานาธิบดีแฟรงกลิน เพียร์ซ (Franklin Pierce) ประธานาธิบดีคนที่ 14 แห่งสหรัฐอเมริกา ส่งมาเมื่อปี พ.ศ. 2399 มีภาพวาดประธานาธิบดีคนแรกของอเมริกันชนอย่าง ‘ยอร์ช วอชิงตัน’ (George Washington) ขนาดเท่าตัวจริง ฝีมือของ เรมบรันต์ พีล (Rembrandt Peale) ศิลปินชื่อดังชาวอเมริกัน รวมอยู่ด้วยทั้งสองพระองค์

เฉพาะภาพวาดที่ถวายให้ รัชกาลที่ 4 ปัจจุบันไม่ทราบไปอยู่ไหน? 

แต่ภาพวาดที่นำมาถวายให้แก่สมเด็จพระปิ่นเกล้าฯ ยังพอสืบสาวได้ว่า แขวนอยู่ที่พระที่นั่งอิศเรศราชานุสรณ์ ปัจจุบันอยู่ในเขตพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ข้างท้องสนามหลวงนี้เอง

สิ่งที่น่าสนใจก็คือการที่ภาพวาดของประธานธิบดีคนแรกนี้ยังถูกเก็บรักษา และจัดแสดงเป็นอย่างดี อยู่ในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ที่กลายสภาพมาจาก ‘วังหน้า’ ซึ่งก็คือวังของสมเด็จพระปิ่นเกล้าฯ นี่แหละครับ

การที่ ยอร์ช วอชิงตัน ได้รับการยกย่องจากเหล่าอเมริกันชนให้เป็น ‘บิดาแห่งสหรัฐอเมริกา’ เหตุผลที่สำคัญส่วนหนึ่ง ย่อมมาจากการที่ท่านเป็นหัวหอกในการปลดเปลื้องชาวอเมริกัน ออกจากแอกอาณานิคมของอังกฤษ เพราะการประกาศ ‘เอกราช’ ของประธานาธิบดีวอชิงตัน ไม่ได้นำมาเพียงแค่ ‘เสรีภาพ’ ของสหรัฐอเมริกา แต่ยังเป็นการสร้างอเมริกาให้เป็นประเทศที่มี ‘อัตลักษณ์’ เฉพาะตน โดยเฉพาะอัตลักษณ์ในแง่บวกสำหรับโลกที่อ้างอุดมการณ์ประชาธิปไตยอีกด้วย

เอกราชที่ว่ายังส่งผลให้อเมริกันชนไม่ได้เป็นเพียงแค่พวกยุโรปอพยพที่ไปรุกรานพวกอเมริกันอินเดียน เจ้าของพื้นที่ดั้งเดิมอีกต่อไปแล้ว แต่ได้กลายเป็น ‘คน’ หรือเสียงกลุ่มใหญ่ที่ครอบครองอำนาจการเมืองการปกครองในพื้นที่ที่ถูกเรียกว่า ‘ดินแดนแห่งเสรีภาพ’ 

ดินแดนที่ว่าเป็นโลกใหม่ที่ไม่ได้ใหม่เฉพาะในแง่ความรู้จักมักคุ้นของชาวโลกเก่า (คือ ยุโรป เอเชีย และแอฟริกา) แต่ใหม่ในอุดมการณ์ที่คัดง้างกับลัทธิอาณานิคมของโลกฝั่งฟากยุโรป (แม้จะเป็นไปอย่างผิวเผิน) และเป็นตัวอย่างสำคัญของการต่อสู้กับระบบราชาธิปไตยแบบเก่าของอังกฤษ สู่ระบบสาธารณรัฐยุคเริ่มต้นของสหรัฐอเมริกา 

ยอร์ช วอชิงตัน จึงกลายเป็นภาพแสดงแทน (representation) ของจุดหักเหดังกล่าว โดยเฉพาะเมื่อท่านกรำทำการได้สำเร็จ ในช่วงที่โลกกำลังอยู่ในยุคเปลี่ยนผ่านของระบบการปกครองที่ว่านี่พอดีอีกต่างหาก

จึงไม่แปลกอะไรเลยนะครับ ที่เมื่อรูปของ ยอร์ช วอชิงตัน ถูกนำเสนอในฐานะเทพเจ้าผ่านเสื้อผ้าหน้าผม และอิริยาบถอย่างโรมัน แล้วจะไม่ได้รับความนิยมเอาเสียเลย เพราะเทพเจ้าของพวกโรมันเข้ากันไม่ได้กับอุดมการณ์ของอเมริกันชนอย่างเห็นได้ชัด

ก็สหรัฐอเมริกาในฐานะประเทศแห่งเสรีภาพ จะมีบิดาแห่งประวัติศาสตร์อยู่ในรูปลักษณ์ของเทพเจ้าได้อย่างไรล่ะครับ?

รูปของยอร์ช วอชิงตัน ภายใต้ภาพลักษณ์ของมหาเทพโรมันจึงไม่ได้รับการต้อนรับจากหมู่อเมริกันชน ที่เชื่อในความเป็นมนุษย์ และโปรดอย่าลืมว่า ความเชื่อเกี่ยวกับเรื่องเทพเจ้าในโรมเป็นแบบพหุเทวนิยม (polytheism) มนุษย์สามารถสืบหน่อเนื้อเชื้อไขมากจากเทพ หรือที่ยกตนเองเทียบเท่ากับเทพเจ้าไปเลยก็มี ต่างไปจากศาสนาที่บทบาทในโลกตะวันตกตั้งแต่ช่วงปลายของจักรวรรดิโรมันอย่างศาสนาคริสต์ ที่เชื่อว่าเทพเจ้ามีองค์เดียว (monotheism) นอกเหนือจากพระเจ้า จึงไม่มีสิ่งมีชีวิตไหนยิ่งใหญ่ไปกว่าพระองค์ ทุกคนเป็นมนุษย์อย่างเท่าเทียม แม้กระทั่งกษัตริย์ก็ยังเป็นเพียงมนุษย์ ผิดกับศาสนาจากโลกตะวันออกอย่างพุทธ อย่างพราหมณ์ ที่กษัตริย์มักจะอวตาร หรือสืบสายมาจากทวยเทพ ไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง

ยอร์ช วอชิงตัน จึงประกาศเสรีภาพเหนืออำนาจแห่งมนุษย์ด้วยกันเอง ไม่ใช่เทพเจ้า หรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์จากที่ไหน ภาพของท่านประธานาธิบดีที่แสดงออกในรูปของมนุษย์ ในท่วงท่าอย่างนายพล หรืออีลิทชั้นสูงจึงเป็นสิ่งที่นิยมมากกว่า จนถูกผลิตซ้ำ และส่งต่อความหมายในภาพออกไปยังภูมิภาคอื่นๆ ของโลก พร้อมกันนั้นเองรูปลักษณ์ของท่านก็อยู่ในลักษณาการที่หนุ่มกว่าช่วงสุดท้ายในชีวิตที่ใครๆ ได้พบเห็น 

ในกรณีนี้ผู้ผลิตภาพเหมือนของยอร์ช วอชิงตัน จึงเป็นอเมริกันชนมากกว่าที่จะนายยอร์ช วอชิงตันเอง ความเหมือนในภาพวาดจึงเป็นสิ่งที่เหมือนกับความคาดหวัง หรือจินตกรรมของชาวอเมริกาที่มีต่อบิดาแห่งประเทศของพวกเขา มากกว่าความเหมือนต่อวัตถุธาตุ

และก็เป็นภาพเหมือนในฐานะมนุษย์ธรรมดาๆ ของประธานาธิบดี ยอร์ช วอชิงตัน อย่างนี้นี่แหละครับ ที่ถูกแขวนเอาไว้ที่พระที่นั่งอิศเรศราชานุสรณ์ ตราบจนกระทั่งทุกวันนี้

เป็นที่รู้กันดีว่า สมเด้จพระปิ่นเกล้าฯ เป็นเชื้อพระวงศ์ที่นิยมศึกษาหาความรู้สมัยใหม่ และติดตามเรื่องราวข่าวสารในโลกตะวันตกเป็นชีวิตจิตใจ ลักษณะอย่างนี้ทำให้ฝรั่งมอง พระปิ่นเกล้าว่า เป็นผู้มี ‘อารยะ’ ยิ่งไปกว่านั้นยังมองพระองค์ ‘ต่าง’ ไปจากชาวตะวันออกอื่นๆ ที่พวกฝรั่งสมัยนั้นมักจะดูแคลนว่าล้าสมัย

‘ยอร์ช วอชิงตัน’ ใน ‘ภาพเหมือน’ คงจะถูกพระทัยของสมเด็จพระปิ่นเกล้าฯ เป็นที่สุด ก็ขนาดว่าพระองค์เคยพระราชทานนามพระโอรสองค์โตของพระองค์ ในเจ้าจอมมารดาเอมว่า ‘ยอช วอชิงตัน’ ตามชื่อบิดาแห่งสหรัฐอเมริกาคนดังกล่าว (ภายหลังเมื่อรัชกาลที่ 4 ขึ้นครองราชย์ ได้พระราชทานพระนามให้ เจ้าชายยอช วอชิงตัน เสียใหม่ว่า ‘พระองค์เจ้ายอดยิ่งยศ’ ต่อมาคือ 'กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ' วังหน้าพระองค์สุดท้ายของสยาม) ดังนั้นผมคงไม่่ต้องพรรณนาความใดๆ เพิ่มเติมให้มากความ เพราะว่าในสมัยของพระองค์ ‘ยอร์ช วอชิงตัน’ คือฮีโร่แห่งความเป็นอารยธรรมอเมริกันผิวขาว 

และก็น่าสนใจเป็นอย่างยิ่งด้วยว่า ถ้าภาพของยอร์ช วอชิงตัน ที่ถูกนำมาถวายเป็นเครื่องราชบรรณาการแก่สมเด็จพระปิ่นเกล้าฯ เป็นรูปท่านประธานาธิบดีในฐานะเทพเจ้าโรมันแล้ว พระองค์จะทรงตั้งโชว์เอาไว้ในพระที่นั่งองค์เดียวกันนี้หรือไม่?

น่าแปลกดีนะครับ มีแต่คนบอกว่าสมเด็จพระปิ่นเกล้าฯ ชื่นชมตะวันตก โดยเฉพาะสหรัฐอเมริกา แต่ไม่ยักจะมีใครบอกว่าโดยเนื้อแท้แล้ว พระองค์ยกย่องเสรีชน และที่จริงแล้วพระองค์เองทรงประพฤติตนอย่างเสรีชนด้วยเช่นกัน ดังนั้นจึงไม่แปลกอะไรที่รูปของยอร์ช วอชิงตัน จะถูกแขวนไว้ในที่ประทับส่วนพระองึค์มาจนกระทั่งทุกวันนี้ 

คำบรรยายภาพ
"ประธานาธิบดียอร์ช วอชิงตัน" ภาพเหมือน ขนาดเท่าตัวจริง ฝีมือ เรมบรันต์ พีล (Rembrandt Peale, พ.ศ. 2321-2403) ศิลปินชื่อดังชาวอเมริกัน ปัจจุบันอยู่ในพระที่นั่งอิศเรศราชานุสรณ์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร (ที่มาภาพ: http://lifestyle.campus-star.com/scoop/40504.html)

Update Date :

created by
hot hit

ผาธรรมนิมิต อุทยานพุทธศิลป์บนหน้าผา

     วัดห้วยผาเกี๋ยงหรือวัดผาธรรมนิมิตเดิมมีชื่อว่า สำนักวิปัสสนาผาธรรมนิมิต เริ่มก่อ...

FOTOBIKER

0

สุขกับธรรมชาติ ณ ป่าต้นน้ำบ้านน้ำราด

ป่าต้นน้ำบ้านน้ำราด คือแหล่งท่องเที่ยวในพื้นที่บ้านทำเนียบ อ.คีรีรัฐนิคม จ.สุราษฎร์ธานี เป็นป่าต้นน้ำที่มีลำน้ำใส่สะอาดแ...

EnJoY Life

0

เปิดคัมภีร์ศิลปศาสตร์ ไขปริศนาประติมากรรมฮินดู–พุทธ

“ไหนล่ะ พระพุทธรูปประจำวันเกิดฉัน ที่ว่าปางรำพึงน่ะ องค์ไหน” “ทำอย่างนี้ได้ไง ปั้นรูปผู้หญิงเปลือยกายสวมกอดพระพุทธเจ้า ...

teeraparb lohitkul

0

พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำมอนเทอเรย์เบย์ 1 ใน 10 พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำที่ใหญ่ที่สุดในโลก

ใครที่มีโอกาสมาเที่ยวที่รัฐแคลิฟอร์เนีย คงพลาดไม่ได้ที่จะมาเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำมอนเทอเรย์เบย์ ตั้งอยู่ในเมืองมอนเท...

tthananid

0

ไม่มี ‘คณะราษฎร’ ในพิพิธภัณฑ์ภายใต้กำกับของรัฐไทย?

หลังจากที่สยามและฝรั่งเศสทำสัญญาระหว่างประเทศที่ชื่อว่า ‘หนังสือสัญญาระหว่างสมเด็จพระเจ้าแผ่นดินสยาม กับเปรสสิ...

Siripoj

1

กรณีวัดเสียวสวาท เมื่อความฉลาดกลายเป็นความใคร่

ปลายปี ๒๕๕๙ มีข่าว “ทีเล่น” แต่ “เป็นจริง” ที่น่าสนใจข่าวหนึ่ง กรณีเจ้าอาวาสวัดเสียวสวาท ตำบลต้นผึ้ง อำเภอพังโคน จังหวัด...

teeraparb lohitkul

0

สัมผัสประสบการณ์ Road Trip ที่ “หุบเขาแห่งความตาย” Death Valley แห่งอเมริกา

Death Valley หรือ “หุบเขาแห่งความตาย” ตั้งอยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศสหรัฐอเมริกา กินพื้นที่ทั้งรัฐแคลิฟอร์เนีย และ ...

tthananid

0

หอวัฒนธรรมนิทัศน์ ประวัติศาสตร์เมืองพะเยา

     หอวัฒนธรรมนิทัศน์ วัดศรีโคมคำ ตั้งอยู่ในอำเภอเมือง จังหวัดพะเยา หอวัฒนธรรมนิทัศน์ เป็นสถานที่จัดแสดงวัตถุโบราณ เอกส...

FOTOBIKER

0