BACK

งามวิถีศรัทธาค่าล้ำ

ผีตาโขนเมืองเลย

“ความชื่อ ความศรัทธา นำมาซึ่งวัฒนธรรม”

            หากใครจะเอ่ยถึงจังหวัดเลยก็จะมีคำนิยามมากมายให้กับจังหวัดนี้ ทั้งเมืองแห่งทะเลภูเขาบ้างเมืองที่พร้อมด้วยอากาศอันบริสุทธิ์ เมืองที่มีสถานที่ท่องเที่ยวทางธรรมชาติ สิ่งเหล่านี้ขึ้นอยู่ที่ใครจะมองและรับเอาสิ่งใดเป็นหลักในการนิยามแต่สำหรับกระผมอีกหนึ่งคำนิยามที่สร้างมาตลอดเมื่อพูดว่าเมืองเลย  คือคำว่า เมืองแห่งวิถีวัฒนธรรม

            วัฒนธรรม คือ สิ่งที่เจริญงอกงามของหมู่คณะ อันมาจากความเชื่อ ความศรัทธาหลอมรวมกลายมาเป็นเอกลักษณ์ที่เมื่อเอ่ยถึงจะพึ่งนึกได้ เช่นเดียวกันหากเราจะถามถึงเอกลักษณ์อันหาที่ใดเหมือนของจังหวัดเลย หลายคนมิอาจปฏิเสธได้ว่า ผีตาโขน คือหนึ่งในโลโก้ของเมืองแห่งทะเลภูเขา สุดหนาวในสยามแห่งนี้  ผีตาโขนใคร ๆ ก็รู้จัก ว่าคือ ประเพณีของด่านซ้ายที่มีคนใส่ชุดแล้วออกมาเดินบนท้องถนนนั่นคือทัศนะที่คนภายนอกมอง กระผมเองมิใช่คนเมืองเลยโดยกำเนิดหากแต่เพียงมาศึกษาเล่าเรียนที่นี่จึงไม่แปลกที่จะมีมุมมองเช่นเดียวกัน แต่เมื่อครั้งที่มีโอกาสได้ไปสัมผัส ได้ไปชม ได้ไปร่วม ในประเพณีผีตาโขนในบุญหลวงเดือนเจ็ดของชาวอำเภอด่านซ้าย หรือประมาณช่วงเดือนมิถุนายนถึงเดือนกรกฎาคม ทำให้เห็นถึงความงดงามวิจิตรของการสร้างตัวผีตาโขน ที่ทำมาจากหวดนึ่งข้าวและก้านมะพร้าวเย็บติดกันตกแต่งสีสันเขียนหน้าตาให้เหมือนผีที่แต่ละตัวจะแตกต่างตามจินตนาการ  เสื้อผ้าที่เน้นสีสันฉูดฉาดสะดุดตา จมูกทำคล้ายรูปงวงช้างเหล่านี้คือความงามที่ไม่มีที่ใดนอกจากเมืองเลย แสดงถึงความละเอียดและเอาใจใส่ในงานประณีตศิลป์ของตน ผีตาโขนเกิดขึ้นมาเพราะคำว่า ความเชื่อ โดยแน่นอนว่าคนไทยถูกปลูกฝังและให้แนวคิดเกี่ยวกับสิ่งเหนือธรรมชาติอยู่ทุกวินาที เช่นเดียวกันการละเล่นผีตาโขนมีแนวคิดที่ว่า เป็นการแสดงออกถึงการเคารพผีบรรพชน ที่เป็นผู้สร้างบ้านสร้างเมืองแต่เมื่อตายเป็นผี จึงมีอำนาจในการบันดาลให้เกิดสิ่งต่าง ๆ ทั้ง น้ำฟ้าน้ำฝน ความเป็นอยู่ที่ทั้งดีและไม่ดี ฉะนั้นการที่เขาได้แสดงสิ่งที่พวกเขาเชื่อก่อให้เกิดความสบายใจในการดำเนินชีวิตตามวิถีแห่งตน จนเมื่อมีการสืบถอดมาจากรุ่นสู่รุ่นจนเกิดเป็นบุญประจำปีที่ต่างก็มีคนหลั่งไหลมารับชม มาร่วมเป็นส่วนหนึ่งในงานที่ชาวอำเภอด่านซ้ายจัดขึ้นทุกปี จากที่กระผมเองได้เดินทางไปร่วมงานเช่นกันทำให้เห็นถึงความเป็นเอกลักษณ์ ความเชื่อ ที่ก่อเกิดในใจของพวกเขาและนำมาสู่ความเป็นเมืองเลยที่ไม่ว่าจะคนไทย ชาวต่างชาติก็ให้ความสนใจถึงประเพณีที่ไม่มีที่ไหน สื่อทั้งในประเทศและต่างประเทศได้เข้ามาเป็นส่วนสำคัญในการประชาสัมพันธ์ให้ผีตาโขนนี้ให้มีชื่อเสียง เป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญอีกแห่งของอำเภอด่านซ้ายจังหวัดเลยที่ใคร ๆ ก็รู้จัก นอกจากจะเป็นการประชาสัมพันธ์แล้วกระผมเชื่อเป็นอย่างยิ่งว่า ถือเป็นการเปิดมุมมองให้ใครหลาย ๆ คนได้เห็นรากเหง้าของเราจริง ๆ อีกทั้งเป็นการอนุรักษ์วัฒนธรรมที่ทรงคุณค่าด้านความคิดที่ถูกสร้างสรรค์อย่างวิจิตรและถ่ายทอดออกมาทางด้านรูปธรรมที่ใครเห็นต่างก็ต้องมนต์เสน่ห์แห่งความงาม

            กระผมประทับใจมากที่ได้เป็นส่วนนึ่งในการรักษาความเป็นผีตาโขนให้อยู่ต่อไป อย่างน้อยก็ได้มีโอกาสได้มาชมในสถานที่จริง มาสัมผัสด้วยตัวเองเพราะแน่นอนว่าแตกต่างและได้อะไรหลาย ๆ อย่างมากกว่าที่เราฟังมาจากคนอื่น เพราะความสุขของแต่ละคนล้วนแตกต่าง บางคนสุขที่ได้เห็น บางคนสุขที่ได้ทำ แต่กระผมสุขที่ได้มาเป็นลูกหลานเมืองเลยเพราะเป็นจังหวัดที่งามทั้งภาษา อากาศ และวัฒนธรรมจริง ๆ

สวัสดีครับ

ถ่ายภาพโดย : นายชัยโย เบี้ยกลาง

สร้างสรรค์ผลงานโดย : นายชาญชัย สิทธิโชติ

7,892 views

1.43K

แบ่งปัน